Dấu hiệu bơm cao áp xe tải bị hỏng và cách kiểm tra theo từng loại bơm

Bơm cao áp là bộ phận tạo áp rất lớn cho dầu diesel trước khi tới kim phun. Khi bơm hỏng, biểu hiện hay gặp là khó nổ, yếu máy, khói nhiều, hao dầu, tiếng kêu lạ hoặc rò dầu ở thân bơm, nhưng lọc bẩn, e dầu hay kim phun yếu cũng cho biểu hiện giống vậy. Vì thế các bác tài cần biết xe mình dùng bơm cơ hay common rail trước, bởi xe common rail cần đọc mã lỗi và đo áp rail trước khi kết luận, còn xe bơm cơ thì cần thử bơm theo thông số của hãng. Bài này giúp các bác tài nhận ra dấu hiệu, biết việc không nên tự làm và biết khi nào phải gọi gara.

Bơm cao áp làm nhiệm vụ gì trên máy dầu

Bơm cao áp nhận dầu từ bơm tiếp vận rồi nén dầu lên áp rất lớn để kim phun phun thành sương, vì dầu phun sương mới trộn đều với gió nóng và cháy gọn. Khi bơm yếu thì áp phun có thể thấp nên dầu cháy không hết, khiến xe có thể giảm sức kéo, tốn dầu hoặc ra nhiều khói, tuỳ loại bơm.

Kim phun nằm ở cuối đường dầu và cũng cho triệu chứng tương tự khi hỏng, nên anh em xem thêm bài dấu hiệu kim phun nhiên liệu hỏng của gara để phân biệt hai chỗ này.

Bơm cơ và bơm common rail khác nhau thế nào

Bơm cơ có cơ cấu cơ khí trong bơm quyết định lượng dầu và lúc phun, còn common rail dùng bơm tạo áp rồi ECU điều khiển kim phun quyết định lúc phun và lượng dầu, nên cách tìm lỗi của hai loại khác nhau.

Bơm cơ có hai kiểu thường gặp là bơm VE (bơm phân phối, một bộ phận bơm chia dầu cho các xi lanh) và bơm PE thẳng hàng (mỗi xi lanh có một tổ bơm riêng). Ở xe bơm cơ, bơm mòn có thể làm áp phun thấp đi và lượng dầu phun sai so với thông số của hãng.

Còn ở xe common rail, nhiều lỗi giống hỏng bơm nằm ở cảm biến áp rail, van điều áp, kim phun rò hồi, lọc nhiên liệu hoặc e dầu, nên cần chẩn đoán trước khi thay bơm. Nếu chưa chắc xe mình thuộc loại nào thì anh em báo đời xe cho gara hoặc xem sổ hãng, vì cũng có loại bơm cơ điều khiển điện tử nên không thể chỉ nhìn một dấu hiệu.

Những dấu hiệu bơm cao áp xe tải bị hỏng

Bơm cao áp hỏng thường biểu hiện bằng khó nổ, yếu máy, khói bất thường, hao dầu, tiếng kêu lạ hoặc rò dầu, nhưng mỗi dấu hiệu còn có thể do kim phun, lọc nhiên liệu hay e dầu.

Vì vậy anh em coi các dấu hiệu dưới đây là gợi ý đưa xe đi kiểm chứ chưa phải kết luận:

• Khó nổ: máy quay lâu mới nổ hoặc không nổ, vì bơm không tạo đủ áp để kim phun phun thành sương.
• Yếu máy: đạp ga mà xe đuối, nhất là khi chở nặng hoặc leo dốc, vì áp hoặc lượng dầu tới kim phun không đủ.
• Khói đen: khói đen kéo dài kèm yếu máy gợi ý dầu cháy không hết do áp phun thấp hoặc dầu phun quá nhiều, cần kiểm thêm.
• Khói trắng: khói trắng kéo dài khi máy đã nóng có thể do dầu phun trễ, nhưng cũng có thể do nước vào buồng đốt nên cần gara kiểm.
• Hao dầu: xe tốn dầu hơn dù chạy cùng tuyến và cùng tải, vì dầu phun sai lượng hoặc sai lúc có thể làm một phần dầu cháy không hết.
• Tiếng kêu lạ: tiếng gõ hoặc rít phát ra từ chỗ bơm, vì bên trong bơm có thể có chi tiết mòn hoặc thiếu bôi trơn.
• Rò dầu: vệt dầu ướt hoặc bụi bám dầu quanh thân bơm, phớt hoặc đầu nối, vì phớt già hay gioăng hỏng làm dầu thấm ra.
• Máy giật hoặc tắt: chạy giật cục hoặc tắt đột ngột khi tăng ga, có thể do áp dầu tụt hoặc dầu cấp không đều, cần chẩn đoán thêm.
• Mạt kim loại: bụi kim loại khi thay lọc cho thấy có chi tiết đang mòn, nên dừng chạy và gọi gara kiểm nguồn mạt cùng kim phun.

Ở xe common rail, khó nổ còn có thể do áp rail không lên khi đề, nên cần chẩn đoán áp rail trước khi nghi bơm. Nếu xe vừa chạy cạn dầu hoặc vừa thay lọc nhiên liệu thì anh em nên nghi e dầu trước, vì khí lọt vào đường dầu cho triệu chứng giống hỏng bơm và thường hết sau khi xả e đúng quy trình.

Còn khi xe chủ yếu ì và tăng tốc kém thì bài xe tải bị ì và tăng tốc kém giúp anh em đi theo thứ tự kiểm từ chỗ dễ tới chỗ khó.

Van hồi dầu hỏng thì xe có biểu hiện gì

Van hồi dầu hỏng làm áp dầu sai lệch, nên xe hay gặp khó nổ hoặc yếu máy khi van kẹt mở làm áp không lên đủ, còn van kẹt đóng thì áp có thể cao quá mức, tuỳ thiết kế bơm và hãng. Trên bơm cơ đó là van tràn, còn trên common rail là van điều áp, khác với van định lượng ở đầu vào bơm.

Trên bơm cơ, van tràn (overflow valve) cho dầu thừa chảy về bình để giữ áp trong bơm ở mức đúng. Trên common rail, van điều áp xả bớt dầu về bình để giữ áp rail, còn van định lượng là van riêng ở đầu vào bơm, quyết định lượng dầu đi vào bơm.

Trên xe common rail, bất thường về áp thường được ECU ghi thành mã lỗi áp rail, nên cần đọc mã lỗi trước tiên. Các dấu hiệu này giống nhiều hư hỏng khác trên đường dầu, nên anh em đừng tự tháo van để kiểm, vì van nằm trong đường dầu có áp và chỉ cần bụi lọt vào là bơm hỏng thêm.

Tự kiểm an toàn trước khi nghi bơm cao áp

Trước khi kết luận bơm hỏng, các bác tài kiểm bằng mắt bốn việc: mức dầu cùng lần chạy cạn hoặc thay lọc, kỳ hạn lọc nhiên liệu, vệt dầu quanh bơm và lúc đèn lỗi hay khói xuất hiện. Điều kiện là xe đỗ nơi bằng phẳng, tắt máy, kéo phanh đỗ, máy nguội, không chui gầm và không đụng vào đường dầu áp cao:

1. Kiểm tra mức dầu trong bình và nhớ lại xe có vừa chạy cạn hoặc vừa thay lọc không, vì e dầu cho triệu chứng giống hỏng bơm.
2. Đối chiếu lần thay lọc nhiên liệu gần nhất với kỳ hạn của hãng, vì lọc bẩn làm bơm thiếu dầu nên có khi thay lọc là hết lỗi.
3. Nhìn quanh thân bơm, ống dầu và đầu nối xem có vệt dầu ướt hay bụi bám dầu không, chỉ nhìn chứ không lần tay vào lúc máy còn nóng.
4. Ghi lại lúc đèn lỗi động cơ sáng và lúc khói rõ nhất khi xe chạy trước đó, như đề nguội, tăng ga hay leo dốc, để thợ khoanh vùng.

Cả bốn việc đều làm khi máy tắt, nên anh em không nổ máy thử lại chỉ để quan sát nếu xe đang rò dầu, kêu to hoặc mất lực.

Về lọc nhiên liệu, bài tổng hợp về lọc nhiên liệu xe tải nói rõ hơn vì sao lọc bẩn làm bơm thiếu dầu.

Các bác tài không tự chỉnh vít trên bơm cao áp, nhất là vít ga cầm chừng hay vít giới hạn lượng dầu, vì các vít này được hãng đặt theo thông số riêng. Vì vậy vặn tăng cho xe mạnh có thể làm khói đen, nóng máy và máy mòn nhanh hơn.

Các bác tài cũng không nới ống cao áp khi máy nổ để thử xem dầu có lên không, vì dầu trong ống có áp rất lớn nên tia dầu có thể xuyên da và bắt lửa khi gặp chỗ nóng. Trên xe common rail, ống rail còn giữ áp một lúc sau khi tắt máy, nên việc nào cần mở đường cao áp thì để gara làm.

Khi nào phải dừng xe và gọi gara

Hãy dừng xe ở chỗ an toàn rồi gọi Gara Minh Nhựt khi bơm rò dầu, kêu to, có mạt kim loại, máy tắt nhiều lần hoặc khói đặc kèm mất lực. Đèn lỗi sáng kèm xe yếu hẳn hay giật cũng là lúc nên dừng, vì bơm hay đường dầu có thể đang hỏng nặng.

• Rò dầu: dầu rò ở bơm hoặc ống dầu gặp ống xả hay cổ góp nóng có thể gây cháy.
• Gõ hoặc rít to: chi tiết bên trong bơm có thể đang mòn nặng, nên chạy tiếp sẽ làm hỏng thêm.
• Mạt kim loại: mạt trong lọc cho thấy có chi tiết đang mòn, và mạt lọt qua lọc có thể làm hỏng kim phun nên cần kiểm sớm.
• Máy tắt nhiều lần: áp hoặc lượng dầu cấp có thể không ổn định, nên xe dễ mất lực đúng lúc đang vượt hay leo dốc.
• Khói đặc, mất lực: khói đen đặc kèm mất lực cho thấy dầu cháy không hết, chạy tiếp có thể làm máy nóng và đóng muội nhiều hơn.
• Đèn lỗi kèm mất lực: đèn lỗi sáng kèm xe yếu hẳn hoặc giật thì nên dừng, vì cần đọc mã lỗi trước và đoán mò dễ thay nhầm bơm.

Gara Minh Nhựt nhận gọi 24 giờ mỗi ngày cho dịch vụ sửa xe tải lưu động và kéo xe trong bán kính 20km quanh gara. Khi xe đang rò dầu hay kêu to thì anh em đừng cố chạy về mà hãy gọi để gara tư vấn hướng xử lý.

Gara kiểm tra bơm cao áp như thế nào

Gara Minh Nhựt kiểm theo từng loại bơm để khoanh vùng đúng chi tiết hỏng. Xe common rail được đọc mã lỗi bằng máy chẩn đoán rồi kiểm các chi tiết liên quan, còn xe bơm cơ được kiểm đường dầu, lọc, van tràn rồi thử bơm khi cần.

Với xe common rail, thợ đọc mã lỗi rồi kiểm cảm biến áp rail, van điều áp, kim phun rò hồi và lọc nhiên liệu theo kết quả đó. Thợ không kết luận bơm hỏng ngay khi chưa có mã lỗi, vì làm vậy có thể dẫn tới thay nhầm một chi tiết còn tốt.

Với xe bơm cơ, thợ kiểm đường dầu và lọc trước, rồi kiểm van tràn, phớt và độ mòn của bơm. Khi cần thì gara tự thử bơm tại gara theo thông số của hãng để biết áp và lượng dầu có đúng thông số không, vì chỉ nhìn bên ngoài thì không phân biệt được bơm mòn với kim phun yếu.

Nếu bơm còn phục hồi được thì gara phục hồi ngay tại gara, còn nếu phải thay thì gara thống nhất hạng mục cùng giá với anh em trước khi làm, nên anh em biết rõ phần nào cần thay. Nếu kết quả kiểm cho thấy lỗi nằm sâu trong động cơ chứ không riêng ở bơm, anh em xem thêm dịch vụ sửa chữa và đại tu động cơ xe tải của gara.

Câu hỏi thường gặp

Bơm cao áp xe tải bị hỏng thì có chạy tiếp được không?

Gặp một trong các dấu hiệu sau thì dừng xe và gọi gara: rò dầu, kêu to, mất lực, khói đặc, máy tắt nhiều lần, đèn lỗi kèm giật hoặc có mạt kim loại trong lọc. Nếu chỉ hơi yếu máy mà không có dấu hiệu nào trong số này thì chỉ chạy đoạn ngắn để đưa xe đi kiểm.

Xe tải common rail khó nổ có phải do hỏng bơm cao áp không?

Chưa chắc, vì xe common rail khó nổ còn có thể do áp rail không lên vì cảm biến, van điều áp hoặc kim phun rò hồi, do lọc nhiên liệu bẩn hoặc do e dầu. Vì vậy cần đọc mã lỗi và đo áp rail trước rồi mới kết luận bơm, để tránh thay nhầm bơm còn tốt.

Xe tải yếu và ì thì có nên tự chỉnh vít trên bơm cao áp cho mạnh không?

Không nên tự chỉnh, vì các vít trên bơm được hãng đặt theo thông số riêng nên vặn tăng lượng dầu có thể làm khói đen, nóng máy và máy mòn nhanh. Xe yếu còn có thể do lọc gió, kim phun hay hệ tăng áp, nên để gara khoanh vùng trước rồi mới chỉnh bơm nếu cần.