Xe tải bị rung giật khi tăng ga (hụt, khựng theo nhịp): Nguyên nhân và Cách xử lý

Xe tải bị rung giật khi tăng ga là hiện tượng động cơ và thân xe rung theo nhịp, kèm cảm giác hụt hoặc khựng mỗi khi đạp thêm ga, rõ nhất lúc lên dốc hoặc chở nặng. Đằng sau một triệu chứng lại là hai nhóm nguyên nhân dễ nhầm: rung do máy nổ không đều, và giật do đường truyền động. Bài này chỉ cách nghe và cảm nhận để tách hai nhóm đó, xếp nguyên nhân từ nhẹ tới nặng, và mốc phải giao xe cho gara.

Rung do máy nổ không đều và giật do truyền động khác nhau chỗ nào

Nhóm thứ nhất là rung do máy nổ không đều, tức mất lửa hoặc cháy yếu ở một xy-lanh (misfire). Động cơ sinh công bằng các kỳ nổ luân phiên giữa các xy-lanh; khi một xy-lanh cháy yếu, sai thời điểm hoặc thiếu dầu, mô-men phát ra không đều nên trục khuỷu quay giật theo từng vòng. Kiểu rung này bám theo vòng tua máy chứ không theo tốc độ xe. Nhóm thứ hai là giật do truyền động: ly hợp trượt, khớp các-đăng rơ hoặc chân máy rão làm lực kéo tới bánh không liền mạch, nên xe khựng thành cú khi đóng tải, và thường gắn với tốc độ xe cùng thời điểm vào số. Vì vậy, xem rung bám theo tua hay theo tốc độ là căn cứ chính để khoanh vùng.

Rung theo vòng tua hay theo tốc độ xe

Vài phép cảm nhận tại chỗ giúp tách nhanh hai nhóm:

1. Đỗ xe, về số N rồi đạp ga tăng tua từ từ. Nếu rung tăng theo vòng tua ngay khi xe đứng yên thì nguồn nằm trong máy hoặc hệ nhiên liệu.
2. Chạy thử có tải, để ý rung xuất hiện theo tua hay theo tốc độ. Rung theo tua thì hướng về trong máy; giật theo tốc độ và lúc vào số thì hướng về truyền động.
3. Nghe tiếng nổ ở ống xả: tiếng ục ục ngắt quãng là dấu hiệu một xy-lanh bỏ nổ hoặc cháy yếu.
4. Quan sát chân máy khi nổ cầm chừng: chân máy rão làm động cơ rung mạnh lúc ga-răng-ti rồi đằm lại khi chạy thường, khác với rung do một xy-lanh yếu.

Nguyên nhân từ nhẹ tới nặng

• Nhiên liệu bẩn hoặc lẫn nước. Nước và cặn làm cháy không ổn định, gây hụt và rung khi tăng tải; xả cốc lắng và đổ nguồn nhiên liệu tin cậy là bước nhẹ nhất.
• Lọc nhiên liệu nghẹt. Lọc bẩn hạn chế lưu lượng nên động cơ đói dầu ngắt quãng đúng lúc tăng tải, xe khựng theo nhịp; thay lọc định kỳ xử lý phần lớn.
• Kim phun một máy bẩn hoặc kẹt. Một kim phun sai lượng làm xy-lanh đó cháy lệch, máy rung đều theo tua; cần thiết bị chuyên dụng để kiểm và cân chỉnh.
• Lọt khí trong đường dầu. Hở gioăng hoặc ống hồi để không khí lọt vào làm áp suất phun chập chờn; phải soát lại các mối nối.
• Bơm cao áp mòn hoặc sai cam. Bơm phân phối dầu không đều giữa các xy-lanh gây rung theo tua ở dải tải cao; phải cân chỉnh trên bàn thử.
• Áp nén một xy-lanh yếu. Xu-páp không kín hoặc xéc-măng mòn làm xy-lanh mất nén, sinh công yếu và rung; đây là hạng mục đắt nhất, thường đi cùng đại tu máy.

Việc nên và không nên làm

Nên: xả nước cốc lắng và thay lọc nhiên liệu đúng chu kỳ vì đây là hai nguyên nhân nhẹ chiếm phần lớn ca rung giật; đổ nhiên liệu ở nguồn tin cậy để khỏi tái phát; và chẩn sớm khi rung mới xuất hiện, trước khi hư lan sang kim phun hoặc xy-lanh.

Không nên: chạy cố khi nghi một kim phun kẹt phun dư, bởi nhiên liệu dư rửa trôi lớp dầu bôi trơn thành xy-lanh làm xước nòng và biến hư hỏng nhẹ thành đại tu; tự chỉnh bơm cao áp bằng cảm tính, vì bơm phải cân trên bàn thử đúng đời máy; và đổ phụ gia tràn lan để che rung, vì phụ gia không xử lý được kim phun kẹt hay yếu nén.

Khi nào giao gara

Sau khi đã xả nước, thay lọc nhiên liệu và loại các nguyên nhân nhẹ mà xe vẫn rung giật, thì nguyên nhân nằm ở kim phun, bơm cao áp hoặc áp nén — những hạng mục cần thiết bị đo và cân chỉnh chuyên dụng. Ba dấu hiệu nên giao gara ngay là máy có tiếng gõ khi tăng ga, khói đen hoặc trắng xanh đậm dần, và rung không giảm dù đã thay lọc. Gara Minh Nhựt chuyên đại tu máy và hộp số xe nặng từ năm 2000, kiểm và cân chỉnh cụm bơm cao áp, kim phun cùng đo áp nén từng xy-lanh. Gọi 0902 915 871. Bài liên quan: Xe tải lên ga bị hụt, Xe tải nổ máy có tiếng gõ và Xe tải bị ì tăng tốc kém.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải rung giật khi tăng ga có chạy tiếp được không?
Có thể chạy cầm chừng về gara nếu rung nhẹ và máy không có tiếng gõ, nhưng không nên chở nặng hay chạy đường dài. Nếu nghi một kim phun kẹt phun dư thì nên dừng sớm, vì nhiên liệu dư rửa trôi lớp dầu bôi trơn thành xy-lanh và làm xước nòng, biến một hư hỏng nhẹ thành đại tu tốn kém.

Làm sao phân biệt rung do kim phun với nghẹt lọc nhiên liệu?
Nghẹt lọc nhiên liệu gây đói dầu khi tăng tải nên xe hụt và khựng rõ lúc lên ga hoặc lên dốc, còn lúc chạy đều thì đỡ. Lỗi kim phun một máy làm máy nổ lệch liên tục, rung tăng đều theo tua kể cả khi nổ tại chỗ. Bước nhẹ nhất là thay lọc và xả nước trước, nếu triệu chứng còn thì mới nghi kim phun.

Nên kiểm bộ phận nào trước để đỡ tốn chi phí?
Theo thứ tự từ nhẹ tới nặng: xả nước cốc lắng và kiểm nhiên liệu bẩn, thay lọc nhiên liệu, rồi kiểm lọt khí đường dầu. Nếu vẫn rung, gara mới kiểm kim phun, bơm cao áp và đo áp nén từng xy-lanh. Chẩn đoán đúng thứ tự giúp loại nguyên nhân nhẹ trước khi động tới hạng mục tốn kém.