Xe tải bị đứt dây curoa: dấu hiệu sắp đứt và cách xử lý khi đang chạy

Dây curoa dẫn động phụ kiện của xe tải (còn gọi là dây đai phụ kiện) là dây cao su gia cường quấn qua các puly để truyền lực từ đầu trục khuỷu sang những bộ phận phụ như máy phát, bơm nước, quạt làm mát hay bơm trợ lực lái. Vì vậy khi dây đứt, các bộ phận đang dùng dây đó ngừng được dẫn động cùng lúc. Bộ phận nào dùng dây thì khác nhau theo đời xe, vì có xe dẫn bơm nước hoặc bơm trợ lực bằng dây, còn xe khác dùng bánh răng hay cách dẫn riêng. Bài này giúp các bác tài nhận ra dấu hiệu dây sắp đứt, biết phải làm gì khi dây đứt lúc đang chạy và lúc nào cần gọi gara.

Dây curoa xe tải dẫn động những bộ phận nào

Dây curoa có thể dẫn động máy phát, bơm nước, quạt làm mát, bơm trợ lực lái và máy nén điều hòa, nhưng xe của anh em dùng dây cho bộ phận nào thì tùy đời xe, nên cần xem sổ hướng dẫn hoặc báo đời xe cho gara.

Có xe dùng một dây quấn qua nhiều bộ phận nên một lần đứt là mất nhiều chức năng. Có xe dùng dây riêng cho từng nhóm nên dây đứt chỉ làm mất một phần, vì thế cùng một lỗi nhưng biểu hiện giữa các xe có thể khác nhau. Nếu tay lái nặng là biểu hiện anh em gặp trước, anh em xem thêm bài về xe tải bị nặng lái để phân biệt với các lỗi cơ khí ở hệ lái.

Xe tải bị đứt dây curoa thì có những biểu hiện nào

Khi dây đứt, biểu hiện phụ thuộc bộ phận nào mất dẫn động, thường gặp là đèn sạc sáng, kim nhiệt lên nhanh hoặc tay lái nặng đột ngột, còn các biểu hiện khác ở danh sách dưới đây.

• Đèn sạc sáng: nếu dây đứt là dây kéo máy phát thì máy phát ngừng nạp, xe chạy bằng điện bình và ắc quy cạn dần.
• Kim nhiệt lên nhanh: nếu dây đứt là dây kéo bơm nước thì nước ngừng lưu thông, nên máy có thể quá nhiệt rất nhanh.
• Máy nóng dần: nếu quạt nhận lực qua dây, kể cả quạt có khớp nối nhớt, thì quạt ngừng và máy dễ nóng, còn quạt điện không phụ thuộc dây.
• Tay lái nặng đột ngột: nếu dây đứt kéo bơm trợ lực lái thì mất áp dầu trợ lực, vô-lăng phải xoay bằng sức tay.
• Điều hòa hết mát: nếu máy nén dùng dây vừa đứt thì ngừng quay, đây là dấu hiệu nhẹ nhất nên dễ bị bỏ qua.
• Tiếng bụp hoặc tiếng đập: dây đứt có thể quật vào khoang máy lúc đang quay, nên nhiều người nghe tiếng động rồi mới thấy đèn báo.

Trong các biểu hiện trên thì kim nhiệt lên nhanh là nguy hiểm nhất cho máy, vì máy thiếu giải nhiệt có thể quá nhiệt rất nhanh, còn tay lái nặng đột ngột làm xe khó giữ hướng nên cũng cần dừng ở chỗ an toàn. Đèn sạc sáng cũng không phải lúc nào cũng do dây đứt, vì dây chùng trượt hoặc máy phát hỏng cũng làm đèn sáng, nên anh em xem thêm bài máy phát điện xe tải không sạc để phân biệt.

Dây curoa sắp đứt có thể báo trước bằng dấu hiệu nào

Tiếng rít khi đề hoặc tăng ga và vết hư trên mặt dây như nứt chân chim, sờn mép hay bóng mặt là những dấu hiệu cần kiểm tra, vì chúng có thể báo dây đang yếu, nhưng dây cũng có thể hỏng mà không báo trước rõ ràng.

• Tiếng rít: dây trượt trên puly khi đề hoặc tăng ga đột ngột, hay gặp khi dây chùng, đã chai hoặc dính dầu nước.
• Nứt chân chim: những vết nứt nhỏ chạy ngang các gân dây có thể cho thấy cao su đã chai và mỏi, nên dây dễ đứt khi chịu tải.
• Sờn mép: mép dây xơ hoặc tưa sợi thường do puly lệch, nên cần tìm nguyên nhân chứ không chỉ thay dây.
• Bóng mặt: mặt dây bóng cứng có thể cho thấy dây đã trượt nhiều và chai, nên bám puly kém và dễ rít.
• Bong gân, mất mảng: từng mảng cao su bong khỏi dây làm dây yếu đi, nên dễ đứt khi tải tăng đột ngột.

Tiếng rít chưa chắc là do dây, vì ổ bi của puly tì, bộ tăng đưa hay máy phát khô mỡ cũng rít, nên anh em đừng chỉ đoán rồi thay dây mà nên để gara kiểm cả bộ tăng đưa và các puly. Ngược lại, dây nhìn còn đẹp vẫn có thể đã chai bên trong, vì cao su lão hóa theo thời gian chứ không chỉ theo số km, nên mốc thay dây anh em theo sổ hãng.

Vì sao dây curoa xe tải bị đứt hoặc mòn nhanh

Dây đứt có hai nhóm nguyên nhân là dây tự lão hóa theo thời gian và chi tiết đi cùng làm dây hỏng sớm. Các chi tiết đó gồm bộ tăng đưa, puly mòn hoặc kẹt và chỗ rò dầu nước, nên đứt dây có khi là hậu quả của chi tiết khác chứ không phải lỗi riêng của dây.

Vì vậy khi dây đứt, anh em nên hỏi gara dây hết tuổi hay do chi tiết khác, vì chỉ thay dây mới mà ổ bi còn kẹt, puly còn lệch hoặc chỗ rò còn nhỏ giọt thì dây mới cũng hỏng sớm. Dây dính dầu hoặc nước làm mát còn cho biết gần đó có thể có chỗ rò, nên gara cần tìm và xử lý chỗ rò trước khi lắp dây mới.

Dây curoa đứt khi đang chạy thì phải làm gì

Khi dây đứt lúc đang chạy, anh em giữ chắc vô-lăng, nhả ga từ từ, bật đèn cảnh báo, tấp vào chỗ an toàn rồi tắt máy sớm, vì nếu bơm nước dùng dây này thì sẽ không còn quay và máy có thể nóng rất nhanh.

1. Giữ chắc vô-lăng bằng cả hai tay và nhả ga từ từ, vì nếu bơm trợ lực mất dẫn động thì tay lái nặng đột ngột.
2. Bật đèn cảnh báo, đạp phanh nhẹ và đều rồi tấp vào chỗ an toàn, vì đánh lái gấp lúc tay lái nặng rất khó.
3. Tắt máy, kéo phanh đỗ và chèn bánh khi đã dừng, vì nếu bơm nước dùng dây này thì máy vẫn nóng lên mà không được giải nhiệt.
4. Chờ máy nguội hẳn rồi mới mở ca-pô, và không mở nắp két khi còn nóng, vì nước có áp sẽ phun ra gây bỏng.
5. Gọi gara thay vì chạy tiếp, vì cần biết dây đứt do đâu và máy có bị quá nhiệt hay không trước khi nổ máy lại.

Dù kim nhiệt chưa tăng, các bác tài cũng không nên chạy tiếp quãng dài sau khi dây đứt, vì nếu dây chỉ dẫn máy phát thì ắc quy cạn dần và xe có thể chết máy ở chỗ không an toàn. Nếu máy đã nóng, anh em đọc thêm bài xe tải bị sôi nước để biết cách xử lý và không đổ nước lạnh vào máy đang nóng. Xe phải lật cabin mới tiếp cận được máy thì nên để gara làm, vì lật cabin có rủi ro nếu không đúng quy trình của hãng.

Anh em tự kiểm dây curoa thế nào cho an toàn

Các bác tài chỉ nên nhìn dây khi xe đã đứng yên chắc và máy đã tắt, nguội, vì dây và puly đang quay có thể kéo tay hoặc dụng cụ vào ngay khi chạm. Các bước dưới đây chỉ để nhìn, không cần tháo gì:

1. Đỗ xe nơi bằng phẳng, kéo phanh đỗ và chèn bánh chắc, vì chính hai việc này giữ xe đứng yên khi anh em làm việc gần khoang máy.
2. Tắt máy, rút chìa và chờ máy nguội, để không ai nổ máy được khi tay anh em còn gần puly và không bị bỏng.
3. Mở ca-pô hoặc nắp che dây và soi đèn pin, vì khoang máy tối nên dễ bỏ sót vết nứt hoặc vết dầu.
4. Nhìn mặt trong và hai mép dây xem có nứt, sờn, bóng mặt hay dính dầu nước không, vì đó có thể là dấu hiệu dây lão hóa.
5. Nhìn đường dây đi qua các puly xem dây có nằm đúng rãnh và thẳng hàng không, vì puly lệch có thể làm dây sờn mép và dễ tuột.
6. Ghi lại điều đã thấy, như tiếng rít lúc nào hay đèn sạc có chập chờn không, vì thông tin này giúp thợ khoanh vùng chi tiết nghi ngờ.

Anh em không đưa tay, giẻ hay dụng cụ vào gần dây và puly khi máy đang nổ, và cũng đừng xịt nước lên dây để thử tiếng rít, vì dây đang quay có thể cuốn tay hoặc hất nước vào giắc điện và máy phát. Độ căng đúng của dây phụ thuộc cơ cấu tăng của từng xe và theo sổ hãng, nên việc chỉnh căng hay tháo dây cần dụng cụ thì để gara làm.

Khi nào phải dừng xe ngay và khi nào chỉ cần đưa xe đi kiểm sớm

Dây đã đứt hoặc có dấu hiệu nặng như rít to, mùi khét, nứt sâu, đèn sạc hay kim nhiệt bất thường thì anh em dừng xe ở chỗ an toàn và gọi hỗ trợ, còn dấu hiệu chưa nặng thì nên đưa xe đi kiểm sớm, theo bảng dưới đây.

Khi gặp dấu hiệu nặng mà xe không chạy tiếp được, Gara Minh Nhựt hỗ trợ bằng dịch vụ sửa xe tải lưu động và kéo xe, cả hai trong bán kính 20km, nhận gọi 24 giờ mỗi ngày.

Gara kiểm tra những gì khi thay dây curoa

Thợ kiểm bộ tăng đưa và puly trước, gồm cả độ thẳng hàng,, rồi mới thay dây theo thông số của hãng, vì để nguyên chi tiết hỏng thì dây mới cũng hỏng theo.

Thợ làm theo trình tự dưới đây khi thay dây:

1. Tháo hoặc giải phóng dây khỏi các puly, vì dây không còn kéo thì mới quay riêng được từng puly.
2. Quay thử từng puly để phát hiện ổ bi sượng hoặc kẹt.
3. Kiểm độ rơ ổ bi, bộ tăng đưa, độ thẳng hàng puly và chỗ rò dầu nước, vì vết mòn trên dây chỉ gợi ý nguyên nhân.
4. Thay chi tiết đã hỏng như ổ bi, bộ tăng đưa hoặc puly tì trước khi lắp dây mới.
5. Lắp dây mới đúng loại, chiều dài và số gân theo sổ hãng, rồi chỉnh căng theo hãng nếu cơ cấu của xe cho phép chỉnh tay.
6. Nổ máy chạy kiểm xem dây nằm đúng rãnh, đèn sạc và kim nhiệt bình thường, tay lái nhẹ như thường.

Gara Minh Nhựt nhận làm điện thân xe và máy phát (dinamo), hàn súc két nước và phục hồi bơm nước. Nếu dây đứt kéo theo ắc quy cạn, máy phát hoặc hệ làm mát nghi có vấn đề thì thợ kiểm cả các phần đó. Nếu máy đã nóng quá lâu, thợ kiểm thêm các dấu hiệu như nhớt màu sữa hay nước hụt không rõ chỗ rò, và anh em xem thêm bài xe tải bị nước lẫn nhớt để hiểu vì sao cần kiểm sớm.

Hạng mục và giá được chốt sau khi kiểm, nên anh em biết rõ phần nào phải thay và phần nào còn dùng được. Anh em có thể xem dịch vụ sửa chữa xe tải, xe container, xe đầu kéo của gara, hoặc gọi 0902 915 871 và báo đời xe cùng biểu hiện để gara tư vấn hướng xử lý.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải bị đứt dây curoa có chạy tiếp được không?

Không nên chạy tiếp, vì dây đứt có thể làm bơm nước, quạt, máy phát hoặc bơm trợ lực ngừng quay tùy đời xe, nên máy nóng nhanh, ắc quy cạn và tay lái nặng. Anh em hãy tấp vào chỗ an toàn, tắt máy rồi gọi gara hỗ trợ.

Dây curoa xe tải bao lâu thì phải thay?

Mốc thay tùy loại dây và đời xe nên anh em xem trong sổ hướng dẫn của hãng, nhưng đừng chờ tới hạn nếu dây đã nứt, sờn, bóng mặt hay rít, vì cao su chai theo thời gian dù xe chạy ít. Khi thay, nên kiểm luôn bộ tăng đưa và puly.

Xe tải rít dây curoa khi mới đề là do đâu?

Tiếng rít có thể do dây trượt trên puly vì dây chùng, chai hoặc dính dầu nước, nhưng ổ bi puly, bộ tăng đưa hay máy phát khô mỡ cũng rít nên chưa chắc do dây. Anh em chưa nên đoán mà hãy để gara kiểm tra khi máy đã tắt.