Côn xe tải bị kêu: nghe tiếng theo từng lúc để khoanh vùng chỗ hỏng

Côn xe tải bị kêu là khi bộ ly hợp hoặc hệ điều khiển côn phát ra tiếng lạ như rít, lạo xạo hay cạch cạch ở một lúc nhất định, và chính lúc kêu giúp khoanh vùng chi tiết đáng nghi. Ly hợp (bộ côn) nằm giữa bánh đà và hộp số, nên tiếng kêu khi đạp côn, khi nhả côn hay khi vào côn thường đến từ những chi tiết khác nhau. Bài này giúp các bác tài nghe và ghi lại tiếng kêu theo từng lúc, tự kiểm an toàn khi xe đã đỗ và biết khi nào phải dừng xe để gọi gara.

Côn xe tải kêu lúc đạp côn lúc nhả côn hay lúc vào côn khác nhau thế nào

Mỗi lúc kêu thường gắn với một nhóm chi tiết khác nhau, vì ở từng lúc chỉ một số chi tiết làm việc hoặc quay theo máy, nên anh em có thể đối chiếu lúc kêu với chi tiết đáng nghi qua bảng dưới đây.

Đây chỉ là hướng nghi ngờ vì nhiều chi tiết cho tiếng gần giống nhau, nên gara phải nghe lại và kiểm mới kết luận được.

Nếu tiếng kêu đi kèm chân côn nặng hay cứng thì anh em xem bài về côn xe tải bị nặng hoặc cứng. Còn nếu tiếng ồn có ở mọi số lúc đang chạy mà không gắn với chân côn thì đọc bài hộp số xe tải kêu.

Tiếng kêu chỉ xuất hiện khi đạp côn thường do đâu

Tiếng kêu chỉ có khi đạp côn và hết khi nhả chân thường gợi tới bi tê hoặc các chi tiết trên đường đẩy của nó, vì ở nhiều xe bi tê chỉ tì vào bàn ép lúc đạp côn.

• Bi tê khô, mòn: bi thiếu mỡ hay mòn thì quay nặng, nên đạp côn nghe rít hoặc lạo xạo và tiếng có thể rõ dần.
• Càng cắt, ống trượt: khô mỡ, mòn hoặc rơ làm bi tê trượt không êm, nên có tiếng cọ hoặc cạch ở đoạn đạp côn.
• Ổ bi dẫn hướng: đặt ở đầu trục sơ cấp, làm việc khi chênh tốc độ với động cơ, nên nếu mòn thì có thể kêu lúc đạp côn.

Bi tê và các chi tiết này nằm trong chuông côn giữa máy và hộp số, nên muốn thay thì thường phải tách hộp số ra. Vì đĩa côn, bàn ép và bi tê làm việc cùng nhau nên hay mòn gần như nhau, thợ thường kiểm cả bộ khi đã hạ hộp số rồi mới quyết định thay gì, như bài bao lâu thay côn xe tải đã giải thích.

Riêng với loại côn có chỉnh hành trình tự do, nếu chỉnh sai thì bi tê tì vào bàn ép cả khi nhả chân, nên tiếng có thể kêu liên tục và bi tê mòn nhanh hơn, khác với kiểu chỉ kêu khi đạp.

Tiếng kêu lúc nhả côn ở số trống thường do đâu

Tiếng kêu có khi nhả côn ở số trống rồi thường giảm hoặc mất khi đạp côn gợi tới trục sơ cấp hộp số hoặc lò xo giảm chấn đĩa côn. Lý do là khi côn nhả cả hai quay theo máy, còn khi đạp côn thì đĩa côn tách khỏi bánh đà. Vị trí trống này anh em hay gọi là số mo.

Nhiều hộp số xe tải có bánh răng ăn khớp thường trực với trục sơ cấp, nên khi côn nhả và cần số ở vị trí trống thì trục sơ cấp cùng ổ bi và các bánh răng đi kèm vẫn quay theo máy. Khi đạp côn thì chúng không còn bị máy kéo nên tiếng thường giảm đi, và hai nguồn có thể gây ra dấu hiệu này là:

• Trục sơ cấp: ổ bi hoặc bánh răng mòn thì kêu gõ hay rì rì khi quay theo máy, nên tiếng có lúc nhả côn.
• Lò xo giảm chấn: lỏng hoặc mòn thì kêu lách cách ở cầm chừng, và thường giảm khi đạp côn vì đĩa tách khỏi bánh đà.

Vì cùng một dấu hiệu có thể đến từ hộp số hoặc bộ côn, anh em đừng vội kết luận hộp số hỏng rồi tính đại tu, mà nhờ gara nghe và kiểm trước để biết nên sửa bộ côn hay mở hộp số.

Tiếng cạch cạch lúc vào côn thường do đâu

Tiếng cạch cạch lúc vào côn, tức lúc nhả côn để xe nhích đi hoặc khi tải đổi đột ngột, thường gợi tới lò xo giảm chấn đĩa côn mòn hoặc rơ, vì các lò xo này đỡ va đập khi lực truyền đột ngột.

• Lò xo giảm chấn: mòn, yếu hoặc ổ lò xo rơ thì mỗi lần nhả côn hay thả ga nghe tiếng cạch, có thể kèm rung nhẹ.
• Then hoa rơ: then hoa đĩa côn hoặc trục sơ cấp mòn thì đĩa lắc qua lại, nên có tiếng cạch khi đổi tải.
• Bàn ép, đinh tán: bàn ép hỏng hay đinh tán bố lỏng có thể gây lạo xạo hoặc rung khi nhích xe, gara phải mở ra mới biết.

Khi tiếng cạch đi cùng cảm giác xe giật hoặc rung lúc khởi hành thì anh em xem thêm bài về xe tải nhả côn bị giật, vì hai dấu hiệu này thường có chung nguyên nhân là đĩa côn hoặc chân máy hỏng.

Bàn đạp côn kêu cọt kẹt hay rít thì có phải lỗi bộ côn không

Chưa chắc là lỗi bộ côn, vì tiếng cọt kẹt hoặc rít vẫn còn khi tắt máy rồi đạp côn thường đến từ bàn đạp và các khớp nối của nó chứ chưa phải từ đĩa côn hay bi tê.

• Trục, bạc bàn đạp: khô mỡ hoặc gỉ thì cọ vào nhau, nên đạp có tiếng cọt kẹt và chân côn có thể nặng hơn.
• Lò xo hồi: khô hoặc mỏi thì kêu mỗi lần bàn đạp trả về, và nếu yếu thì bàn đạp trả về chậm.
• Khớp dây côn, ty đẩy: thiếu mỡ làm khớp kêu, nên cần gara bôi trơn đúng loại và kiểm luôn dây côn hay đường dầu.

Nếu bàn đạp trả về chậm hoặc không trả về thì đó không còn là chuyện tiếng kêu mà là lỗi hệ điều khiển cần dừng xe kiểm, và anh em có thể đọc thêm trong bài côn xe tải bị nặng hoặc cứng.

Anh em tự nghe và ghi lại được gì khi xe đã đỗ an toàn

Các bác tài tự nghe được tiếng côn theo từng lúc khi xe đã đỗ nơi bằng phẳng, kéo phanh tay và chèn bánh chắc, mà không cần chui gầm hay tháo gì. Việc nào cần dụng cụ hoặc có rủi ro thì nên để gara làm.

1. Tắt máy rồi đạp côn vài lần, vì nếu bàn đạp vẫn kêu thì tiếng nhiều khả năng nằm ở bàn đạp hoặc khớp nối chứ chưa phải bộ côn.
2. Nổ máy cầm chừng ở số trống và nghe lúc chưa đạp côn, vì lúc này trục sơ cấp hộp số và đĩa côn đang quay theo máy.
3. Đạp côn từ từ, chưa sát sàn, rồi nghe lại, vì tiếng giảm hay mất thường của chi tiết quay theo máy, còn tiếng mới có nghiêng về bi tê.
4. Ghi lại tiếng kêu xuất hiện lúc nào, ở số nào, khi máy nguội hay nóng, và quay đoạn video ngắn có tiếng để thợ nghe lại.

Anh em đừng đưa tay gần chi tiết quay và không tự tháo nắp chuông côn, vì chi tiết đang quay có thể kéo tay hoặc dụng cụ vào. Việc nghe này chỉ để ghi nhận chứ chưa thay được thợ kiểm, vì cùng một tiếng có thể đến từ nhiều chi tiết. Với xe có phanh ly hợp (cơ cấu hãm trục sơ cấp khi đạp sát sàn), tiếng nghe lúc đạp hết côn có thể đổi theo, nên anh em đạp từ từ rồi mới nghe.

Khi nào phải dừng xe và gọi gara

Các bác tài nên dừng xe ngay ở chỗ an toàn khi gặp một trong các dấu hiệu dưới đây, rồi gọi gara thay vì tự lái về:

• Tiếng kim loại to dần: bi tê hoặc ổ bi hỏng nặng có thể vỡ và làm hư thêm bàn ép, đĩa côn, nên đừng chạy tiếp.
• Bàn đạp mất lực: chạm sàn không còn lực cản hoặc không trả về cho thấy cơ cấu đẩy côn có thể hỏng, nên khó cắt côn.
• Gài số gằn, cứng: côn có thể cắt không dứt, nên đừng ép số vì dễ hại bánh răng.
• Mùi khét, hụt lực: bố côn có thể đang trượt và quá nhiệt, nên cần dừng để tránh hỏng lan sang bánh đà.

Khi tiếng kêu còn nhẹ, vào số êm, bàn đạp trả về bình thường và không có dấu hiệu nặng nào ở trên thì anh em chỉ nên đi chậm đoạn ngắn tới chỗ an toàn hoặc gara gần nhất, tránh tải nặng và dốc. Tiếng nhỏ chưa bảo đảm bộ côn còn chạy tiếp được, và tiếng kêu thường cho thấy có chi tiết đang khô mỡ, chỉnh lệch hoặc mòn nên ít khi tự hết, vì vậy đừng để kéo dài. Nếu chưa chắc hoặc xe không chạy tiếp được thì Gara Minh Nhựt hỗ trợ bằng dịch vụ sửa xe tải lưu động, nhận gọi 24 giờ mỗi ngày, hoặc kéo xe trong bán kính 20km.

Gara kiểm tra và sửa tiếng kêu côn những gì

Thợ nghe lại tiếng kêu theo từng lúc và kiểm hệ điều khiển côn trước, rồi mới hạ hộp số để kiểm bộ côn khi cần, vì kiểm bên ngoài ít tốn công hơn mà vẫn loại được nhiều nguyên nhân.

Trình tự kiểm đi từ bên ngoài vào bên trong như sau:

1. Soát bàn đạp, hành trình tự do với loại xe chỉnh được, dây côn hoặc heo côn và mức dầu côn.
2. Hạ hộp số rồi kiểm bi tê, càng cắt côn, bạc hoặc ổ bi dẫn hướng đầu trục sơ cấp, lò xo giảm chấn và mặt bố của đĩa côn.
3. Kiểm tiếp bàn ép và mặt bánh đà.
4. Đối chiếu thông số của hãng để quyết định thay hay gia công.

Nếu kết quả kiểm cho thấy bi tê hoặc đĩa côn đã mòn thì thường nên thay đồng bộ đĩa côn, bàn ép và bi tê trong cùng một lần hạ hộp số, vì thay lẻ dễ phải hạ hộp số lần nữa. Các chi tiết này làm việc cùng nhau nên hay mòn gần như nhau, còn thay món nào là tùy kết quả kiểm. Nếu nghi lỗi nằm bên trong hộp số thì gara mở hộp số để kiểm, và việc này thuộc dịch vụ đại tu động cơ và hộp số của Gara Minh Nhựt.

Hạng mục và giá được chốt sau khi kiểm, nên anh em biết rõ phần nào phải thay và phần nào còn dùng được, và chỉ cần gọi 0902 915 871 để mô tả tiếng kêu theo từng lúc cùng đời xe.

Câu hỏi thường gặp

Đạp côn mới kêu còn nhả côn thì hết thì có phải hỏng bi tê không?

Nhiều khả năng là bi tê hoặc càng cắt côn, vì ở nhiều xe bi tê chỉ tì vào bàn ép lúc đạp côn, nhưng ổ bi đầu trục sơ cấp cũng cho dấu hiệu gần giống. Anh em nên ghi lại tiếng rồi đưa xe đi kiểm sớm, vì bi tê hỏng nặng có thể làm hư thêm bàn ép và đĩa côn.

Tiếng cạch cạch ở số mo hết khi đạp côn là hỏng hộp số hay hỏng côn?

Chưa thể kết luận ngay, vì ở số trống cả trục sơ cấp hộp số lẫn lò xo giảm chấn đĩa côn đều quay theo máy và thường giảm hoặc hết kêu khi đạp côn. Anh em đừng vội tính đại tu hộp số mà nhờ gara nghe và kiểm trước, để biết nên sửa bộ côn hay mở hộp số.

Côn xe tải kêu nhỏ thì còn chạy được không?

Nếu tiếng còn nhẹ, vào số êm, bàn đạp trả về bình thường và không có mùi khét thì có thể đi chậm một đoạn ngắn tới gara, nhưng tiếng nhỏ chưa bảo đảm côn còn bền nên đừng chở nặng. Khi tiếng to dần, đổi sang tiếng kim loại hoặc vào số khó thì anh em dừng xe và gọi gara hỗ trợ.