Xe tải hao nước làm mát: nguyên nhân và cách tự kiểm an toàn

Xe tải hao nước làm mát là tình trạng mực nước trong bình phụ hoặc két hụt dần qua các ngày, vì hệ làm mát là mạch gần như kín nên nước thường chỉ giảm khi rò ra ngoài, lọt vào bên trong máy hoặc bị đẩy ra lúc máy quá nhiệt. Hao do rò ngoài và hao do nước lọt vào máy cần cách xử lý khác nhau, nên phân biệt được hai nhóm này giúp các bác tài biết khi nào phải dừng xe ngay. Bài này nói về xe tải chạy dầu, hướng dẫn tự kiểm an toàn khi máy đã nguội và chỉ ra những việc gara sẽ kiểm tra.

Nước làm mát hụt thế nào thì gọi là hao bất thường

Mực nước lên xuống nhẹ giữa lúc máy nóng và lúc nguội là bình thường, còn hụt dần qua nhiều ngày hoặc tụt rõ chỉ sau một chuyến là hao bất thường, vì hệ làm mát gần như kín nên nước không tự mất. Sau khi châm hoặc sửa, mực cũng có thể hạ nhẹ lúc đầu do khí trong hệ thoát ra.

• Mực hụt: bình phụ tụt xuống dưới vạch thấp nhất, dần dần qua nhiều ngày hoặc rõ rệt chỉ sau một chuyến.
• Vệt ướt hoặc cặn: quanh ống, két hoặc nền chỗ xe đỗ có vệt nước hay cặn khô mang màu của nước làm mát, tùy loại nước hãng dùng.
• Mùi ngọt: nhiều loại nước làm mát có mùi hơi ngọt, nên khoang máy hoặc cabin có mùi này là dấu hiệu nước đang rò hoặc bay hơi.
• Kim nhiệt cao: thiếu nước thì máy giải nhiệt kém nên kim nhiệt có thể lên nhanh hơn bình thường, nhất là khi chở nặng.
• Khói trắng hoặc nhớt đục: nếu nước lọt vào máy thì có thể thấy khói trắng ở ống xả hoặc nhớt đục như cà phê sữa.

Mỗi dấu hiệu chỉ gợi ý chứ chưa kết luận được nguyên nhân. Khói trắng còn có nhiều lý do khác nên anh em xem thêm bài xe tải ra khói trắng để phân biệt, còn nhớt đục thì đọc bài xe tải bị nước lẫn nhớt.

Nước làm mát hao do rò ra ngoài thường từ những chỗ nào

Nước làm mát thường rò ra ngoài ở những chỗ có mối nối hoặc chịu áp như ống, két, bơm nước và nắp két, nên vệt ướt quanh các chỗ này là manh mối đầu tiên giúp thợ khoanh vùng.

• Ống và cổ dê: ống lão hóa nứt hoặc cổ dê lỏng làm nước rỉ ở mối nối, có thể hao chậm từng chút một.
• Két nước: ruột két bị ăn mòn hoặc bị đá văng thủng thì nước rỉ ra, nên mức hao có thể nhanh dần nếu để lâu.
• Bơm nước: phớt bơm mòn làm nước rỉ ở thân bơm, và nhiều loại bơm có lỗ thoát nhỏ để nước chảy ra đó khi phớt hở.
• Nắp két: nắp mất kín hoặc van yếu làm nước và hơi thoát ra sớm khi máy nóng, nên nước hao mà không thấy vệt rò.
• Két sưởi: nếu cabin có két sưởi thì rò ở đây làm ướt sàn cabin hoặc mờ kính, thường kèm mùi ngọt.
• Nút bịt lỗ đúc: các nút bịt lỗ đúc trên thân máy bị ăn mòn lâu ngày cũng có thể thấm nước ra ngoài.

Một chỗ rò nhỏ ở ống hay cổ dê có thể chỉ để lại vệt ướt lúc máy nguội rồi khô đi khi máy nóng vì nước bay hơi hết, nên xe hao nước mà nền đất khô vẫn có thể là rò ra ngoài. Vì vậy anh em soi đèn pin quanh các mối nối thay vì chỉ nhìn nền đất.

Hao nước mà không thấy chỗ rò thì nước đã đi đâu

Nước có thể đã lọt vào bên trong máy qua gioăng quy lát hỏng, quy lát hoặc thân máy nứt, hay két làm mát nhớt thủng, nên gầm xe khô chưa có nghĩa là hệ làm mát còn nguyên vẹn. Nước cũng có thể bay hơi dần qua nắp két yếu.

Nước lọt vào buồng đốt có thể thoát ra theo khí xả thành khói trắng, tùy lượng nước và điều kiện chạy, còn nước lọt sang đường nhớt làm nhớt đục và mực nhớt dâng, nên cả hai trường hợp đều khiến nước hao mà gầm vẫn khô. Quá nhiệt kéo dài là một nguyên nhân thường được nghi làm gioăng quy lát hỏng, nhưng gioăng cũng có thể hỏng do lão hóa, nên anh em không nên chỉ dựa vào việc máy có từng nóng hay không để kết luận.

Anh em tự kiểm được gì khi máy đã nguội

Anh em chỉ nên tự kiểm bằng mắt khi xe đã đỗ nơi bằng phẳng và máy đã nguội hẳn, gồm xem mực bình phụ, nhìn quanh ống và két, và đọc màu nhớt trên que thăm. Việc này không cần mở nắp két hay chui gầm, và chỉ để lấy thông tin báo cho gara.

1. Dừng xe nơi bằng phẳng, kéo phanh đỗ, tắt máy rồi mới xuống chèn bánh và chờ máy nguội hẳn, vì nước làm mát đang nóng có áp.
2. Nhìn mực bình phụ từ bên ngoài và đối chiếu vạch để ước chừng, vì không cần mở nắp, dù mực này chưa chắc đúng với lượng nước trong két.
3. Soi đèn pin từ phía trên khoang máy tìm vệt ướt hoặc cặn khô quanh ống, két và bơm nước, vì chỗ rò nhỏ hay khô đi khi máy nóng.
4. Nhìn nền chỗ xe đỗ qua đêm xem có vệt nhỏ giọt không, vì chỗ rò nhỏ có thể để lại vệt. Việc chui gầm nên để gara làm.
5. Rút que thăm nhớt, lau sạch, cắm lại rồi rút ra xem màu, vì nhớt đục như cà phê sữa là dấu hiệu nước đã lọt vào máy.
6. Ghi lại mực nước, ngày và quãng đường đi từ lần châm gần nhất, vì số liệu này giúp thợ biết nước hao nhanh hay chậm.

Anh em không mở nắp két khi máy nóng và không đổ nước lạnh vào máy đang nóng, vì nước nóng có áp sẽ phụt ra gây bỏng nặng, còn nước lạnh đổ vào máy nóng có thể làm nứt do sốc nhiệt. Nếu đã thấy nhớt đục hoặc khói trắng thì cũng đừng nổ máy chạy thử, vì nước lọt vào máy có thể làm hư thêm bạc và gioăng.

Nếu mực nước chỉ thấp nhẹ và máy đã nguội, anh em có thể châm bù đúng loại nước làm mát theo sổ hãng, nhưng hao lặp lại nghĩa là vẫn còn chỗ hở, nên để gara tìm chỗ hở thay vì châm mãi.

Khi nào phải dừng xe ngay và gọi gara

Anh em nên dừng xe ngay ở chỗ an toàn, kéo phanh đỗ và tắt máy khi gặp kim nhiệt cao, hơi nước bốc ra, bình phụ cạn nhanh, nhớt đục sữa hoặc khói trắng đặc kèm rung. Sau đó anh em gọi gara, vì chạy thêm khi thiếu nước làm mát có thể khiến máy quá nhiệt và hư nặng.

• Kim nhiệt cao: kim nhiệt lên cao hoặc đèn báo nhiệt sáng thì nên tắt máy và chờ nguội, tuyệt đối không mở nắp két.
• Hơi nước bốc ra: hơi hoặc nước phụt từ khoang máy có thể do rò mạnh hoặc máy quá nhiệt, nên đứng xa cho tới khi máy nguội.
• Bình phụ cạn nhanh: nước tụt rõ ngay trong một chuyến cho thấy chỗ rò lớn hoặc nước đang lọt vào máy.
• Nhớt đục sữa: nhiều khả năng nước đã lẫn vào nhớt và bôi trơn kém, nên đừng nổ máy chạy thử.
• Khói trắng đặc kèm rung: nước có thể đang vào buồng đốt, nên dừng để tránh hư lan sang pít-tông và xi-lanh.

Khi đã gặp các dấu hiệu này thì anh em đừng cố chạy thêm cho tới gara dù còn gần, mà gọi Gara Minh Nhựt hỗ trợ bằng dịch vụ sửa xe tải lưu động (nhận gọi 24 giờ mỗi ngày) hoặc kéo xe trong bán kính 20km. Nếu máy từng sôi thì anh em xem thêm bài xe tải bị sôi nước để biết nên kiểm những chỗ nào.

Gara kiểm tra và sửa hao nước làm mát những gì

Thợ kiểm tra hệ làm mát để tìm ra chỗ nước đang mất, bắt đầu từ các chỗ rò ngoài rồi mới tính tới nước lọt vào máy, sau đó sửa đúng chỗ hỏng thay vì thay chi tiết theo cảm tính.

1. Xem màu nước làm mát, mực nước và nhớt, vì cặn, váng nhờn hoặc nhớt đục cho biết nên nghi chỗ nào trước.
2. Kiểm tra ống, cổ dê, két, bơm nước, nắp két và két sưởi, kể cả khi máy chạy, vì chỗ rò nhỏ có thể chỉ lộ lúc nước nóng.
3. Khi không thấy chỗ rò thì kiểm tiếp nhớt, khí xả và két làm mát nhớt nếu máy có, vì nước có thể lọt vào trong mà gầm vẫn khô.
4. Tháo kiểm nắp máy, gioăng quy lát và mặt tiếp xúc theo thông số hãng khi nghi ngờ, vì gioăng cháy hay mặt biến dạng chỉ thấy khi tháo.
5. Sửa hoặc thay chi tiết hỏng rồi châm lại đúng loại nước làm mát theo hãng, vì sai loại hoặc pha sai có thể gây cặn và ăn mòn.

Với các chi tiết ngoài máy, thợ nhận hàn súc két nước và phục hồi bơm nước trong dịch vụ sửa chữa xe tải của Gara Minh Nhựt, nên tùy mức hỏng mà có thể sửa két hoặc bơm thay vì thay mới. Còn ống, cổ dê và nắp két hỏng thì thay đúng chi tiết đó, và nếu két còn nguyên mà máy vẫn nóng thì có thể két đã nghẹt cặn, anh em xem thêm bài két nước xe tải bị nghẹt đóng cặn.

Nếu thợ kiểm thấy quy lát hoặc thân máy nứt, hay mặt tiếp xúc biến dạng, thì có thể phải tháo máy sửa lớn, thuộc dịch vụ đại tu động cơ, là thế mạnh của gara. Còn khi chỉ hỏng gioăng hoặc két làm mát nhớt, thợ vẫn cần xem mặt tiếp xúc và tìm lý do hỏng, vì thay gioăng mà nguyên nhân quá nhiệt còn đó thì dễ hỏng lại.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải hao nước làm mát có chạy tiếp được không?

Chưa nên chạy tiếp khi nước hao nhiều hoặc kim nhiệt đã lên cao, vì thiếu nước làm mát khiến máy quá nhiệt và dễ hỏng gioăng quy lát. Anh em hãy dừng ở chỗ an toàn, kéo phanh đỗ, tắt máy, chờ máy nguội rồi gọi gara hỗ trợ.

Xe tải hao nước làm mát mà không thấy rò thì do đâu?

Nước có thể rò nhỏ rồi bay hơi hoặc thoát qua nắp két yếu nên không để lại vệt, hoặc lọt vào máy qua gioăng quy lát hỏng, quy lát hay thân máy nứt, két làm mát nhớt thủng. Khó phân biệt bằng mắt nên cần nhờ gara kiểm, và nếu thấy nhớt đục hay khói trắng thì đừng nổ máy chạy thử.

Châm thêm nước làm mát thì hết hao phải không?

Không, vì châm thêm chỉ bù phần đã mất chứ không bịt được chỗ rò, nên nước vẫn hao tiếp và máy có thể nóng lại. Anh em chỉ châm khi máy đã nguội hẳn, dùng đúng loại nước làm mát theo sổ hướng dẫn của hãng, rồi để gara tìm chỗ hao.