Xe tải ra khói trắng là bị gì: cách phân biệt khói bình thường và khói báo hư

Khói trắng ở xe tải máy dầu là làn khói hoặc hơi màu trắng đến trắng xám thoát ra từ ống xả khi máy chạy. Xe tải ra khói trắng là bình thường khi chỉ có một làn hơi nước mỏng lúc mới nổ máy nguội rồi tan nhanh, nhưng là dấu hiệu hư hỏng khi khói dày, kéo dài, có mùi ngọt hoặc mùi dầu sống. Vì khói trắng có thể là hơi nước, nhiên liệu chưa cháy hết hoặc nước làm mát lọt vào buồng đốt, anh em cần nhìn lúc khói ra, độ đặc, mùi khói và mực nước làm mát để biết xe còn chạy được không. Bài này giúp anh em phân biệt ba trường hợp đó, tự kiểm an toàn và biết khi nào phải đưa xe tới gara.

Khói trắng của xe tải thường do ba nguồn

Khói trắng từ ống xả xe tải máy dầu đi theo ba hướng khác nhau, và việc tách đúng hướng quyết định xe còn chạy tiếp được hay phải dừng ngay:

• Hơi nước: hơi nước ngưng trong ống xả lúc máy nguội tạo làn khói trắng mỏng, tan nhanh và không mùi, thường hết khi máy đã ấm.
• Nhiên liệu chưa cháy hết: dầu bốc hơi ra ống xả thành khói trắng xám, có mùi diesel sống gắt, nhất là khi buồng đốt còn nguội.
• Nước lọt vào buồng đốt: khói trắng đặc, ra kéo dài và thường có mùi ngọt vì nước làm mát bị đốt thành hơi, nên cần xử lý sớm.

Dầu chưa cháy hết thường xảy ra khi buồng đốt còn nguội hoặc khi kim phun và độ nén có vấn đề, nên khi gặp khói trắng xám có mùi diesel sống, anh em đọc tiếp phần nhiên liệu cháy không hết bên dưới.

Anh em cũng đừng nhầm khói trắng với khói xanh, vì khói xanh xám có mùi khét là nhớt đang cháy và thuộc nhóm lỗi khác, nên xem bài xe tải ra khói xanh. Còn khói đen là nhiên liệu cháy không hết, do thiếu gió hoặc do phun thừa, phun kém, nên anh em xem bài xe tải ra khói đen.

Khói trắng lúc mới nổ máy có bình thường không

Khói trắng mỏng lúc mới nổ máy nguội, nhất là buổi sáng hoặc trời ẩm, thường là hơi nước ngưng tụ trong ống xả, nên nếu khói tan nhanh, không mùi và hết khi máy đã ấm thì anh em chưa cần lo.

Anh em có thể thấy vài giọt nước ở đầu ống xả và thấy khói giảm dần khi kim nhiệt độ nước lên, vì hơi nước ngưng ít đi khi ống xả nóng dần. Lúc máy còn nguội, anh em nên cho máy chạy ga nhẹ một lúc rồi chạy êm cho ấm dần, thay vì đạp ga lớn.

Khói trắng chỉ đáng nghi khi không hết dù máy đã ấm, khi khói đặc hoặc khi có mùi lạ, vì những dấu hiệu này cho thấy đó có thể không còn là hơi nước ngưng thông thường. Độ đặc, mùi và thời gian ra khói chỉ giúp khoanh vùng, còn muốn biết chắc là nước làm mát hay nhiên liệu thì cần gara kiểm.

Khói trắng đặc và kéo dài thì nghi nước làm mát lọt vào buồng đốt

Khi gioăng nắp máy hỏng, nắp máy nứt hoặc cong vênh do quá nhiệt, hay ống lót xy-lanh nứt hoặc rò ở máy có ống lót rời, nước làm mát lọt vào buồng đốt và bị đốt thành hơi. Khói trắng khi đó ra dày, ra liên tục và thường nhiều hơn khi máy đã nóng.

Đây là nhóm lỗi nặng cần xử lý sớm, vì nước làm mát thoát vào buồng đốt làm máy thiếu nước và dễ quá nhiệt, còn nước lọt xuống các-te làm nhớt loãng và mất khả năng bôi trơn.

Anh em nhận ra nhóm lỗi này qua các dấu hiệu sau:

• Mùi ngọt trong khói, vì chất chống đông trong nước làm mát bị đốt cùng nhiên liệu.
• Nước làm mát hao dần mà không thấy chảy ra ngoài, vì nước có thể đang đi vào buồng đốt hoặc xuống các-te.
• Bình nước phụ sủi bọt hoặc phụt nước khi máy nóng, vì khí cháy có thể đang lọt vào đường nước và đẩy nước ra.
• Nhớt trắng đục như cà phê sữa trên que thăm, vì nước có thể đã lẫn vào nhớt.
• Máy nóng bất thường: nước hao và bọt khí làm giải nhiệt kém nên kim nhiệt độ lên cao, xem thêm bài xe tải bị sôi nước.

Hao nước và sủi bọt chưa đủ để kết luận, vì rò nhỏ chỉ rỉ khi máy nóng rồi bay hơi tại chỗ, hoặc sôi nước và khí mắc trong hệ thống, cũng cho hiện tượng tương tự, nên anh em báo gara kiểm chứ đừng tự kết luận.

Khói trắng có mùi dầu sống thì nghi nhiên liệu cháy không hết

Khi nhiên liệu phun vào buồng đốt còn nguội hoặc cháy không trọn, phần dầu chưa cháy thoát ra ống xả dưới dạng khói trắng xám có mùi diesel sống gắt. Khói này thường rõ nhất lúc nổ máy nguội, lúc đạp ga khi máy chưa ấm hoặc lúc chạy không tải lâu.

• Kim phun hỏng: kim rò hoặc phun không tơi làm dầu không cháy hết. Anh em xem thêm bài về dấu hiệu kim phun hỏng.
• Thời điểm phun lệch: phun quá muộn khiến dầu vào buồng đốt khi áp và nhiệt đã giảm nên chưa cháy hết đã ra ống xả.
• Nén yếu: xéc-măng, xu-páp mòn hoặc gioăng nắp máy hỏng làm nhiệt cuối kỳ nén không đủ đốt cháy, nên máy khó nổ khi nguội, ra khói trắng xám.
• Hệ sấy yếu: nếu xe có hệ sấy giúp nổ máy nguội, sấy hỏng làm buồng đốt lạnh lâu hơn nên buổi sáng máy khó nổ và ra khói trắng.
• Dầu lẫn nước: nước trong dầu bốc hơi thành khói trắng, dầu kém chất lượng làm cháy kém, nên đổ dầu nơi tin cậy, thay lọc dầu đúng hạn.

Với thời điểm phun lệch, nếu xe dùng common rail thì cần đọc mã lỗi ECU và kiểm áp suất rail trước, còn với bơm cao áp cơ khí thì thợ kiểm lại thời điểm phun của bơm so với động cơ, nên anh em không tự chỉnh. Riêng nén yếu thì muốn biết rõ phải đo áp suất nén từng máy.

Một số xe có bộ lọc hạt khí thải khi đang tự đốt muội có thể xả làn hơi trắng và mùi nóng. Trường hợp này khác các lỗi trên, nên anh em xem sổ hướng dẫn của hãng để biết xe mình có hiện tượng đó không.

Anh em tự kiểm được gì một cách an toàn

Việc tự kiểm chỉ dừng ở quan sát an toàn và chia làm hai nhóm, vì có việc chỉ làm được khi máy đang nổ còn có việc chỉ nên làm khi máy đã tắt và nguội.

Với nhóm đầu, anh em đỗ xe nơi thoáng và bằng phẳng, kéo phanh đỗ, chèn bánh rồi để máy nổ và chỉ quan sát:

1. Ghi lại lúc khói trắng ra, như nổ nguội, đạp ga hay chạy đều, cùng độ đặc và mùi khói, để thợ khoanh vùng nhanh.
2. Theo dõi kim nhiệt độ nước trên đồng hồ, vì kim lên cao bất thường cùng khói trắng là dấu hiệu anh em nên dừng xe.

Khi quan sát, anh em đứng phía sau xe và giữ khoảng cách, vì khí xả độc hại nên không ghé sát ống xả để hít.

Với nhóm sau, anh em tắt máy và để máy nguội hẳn, vì ống xả, két nước và bình nước phụ khi nóng có thể gây bỏng nặng, và không chui xuống gầm xe:

1. Nhìn mực nước làm mát ở bình nước phụ và so với lần trước, vì mực tụt dần là dấu hiệu nước đang hao đâu đó.
2. Rút que thăm nhớt xem có trắng đục hoặc bọt như cà phê sữa không, vì nước làm mát có thể đã lọt xuống các-te.

Nếu không thấy nước chảy ra ngoài thì nước có thể đi vào trong máy, nhưng cũng có thể chỉ là rò nhỏ rồi bay hơi, nên anh em báo cho gara kiểm chứ chưa vội kết luận. Lớp cặn trắng ở riêng nắp đổ nhớt có thể chỉ do hơi ẩm ngưng tụ, nên anh em không kết luận từ đó.

Anh em không đổ nước lạnh vào máy nóng và không mở nắp két khi chưa nguội, vì nước lạnh đổ vào máy nóng có thể làm nứt nắp máy, còn nước sôi phun ra từ két gây bỏng nặng.

Khi nào phải dừng xe ngay và gọi gara

Anh em nên dừng xe và tắt máy ở chỗ an toàn khi khói trắng đi kèm một trong các dấu hiệu sau, vì lúc đó máy có thể đang thiếu nước làm mát hoặc bôi trơn:

• Khói trắng đặc, ra liên tục và có mùi ngọt, vì nước làm mát đang bị đốt trong buồng đốt.
• Kim nhiệt độ nước lên cao hoặc đèn nhiệt độ sáng, vì máy quá nhiệt có thể làm cong vênh nắp máy hoặc hỏng gioăng.
• Nhớt trắng đục hoặc mực nước làm mát tụt nhanh, vì nước đã lẫn vào nhớt hoặc đang thoát vào buồng đốt.
• Máy yếu, rung giật hoặc khó nổ kèm khói, vì buồng đốt có thể đã lọt nước hoặc nhiên liệu đang cháy không đều.

Nếu xe nằm trong bán kính 20km quanh gara, anh em có thể gọi Gara Minh Nhựt để thợ sửa lưu động tới xem tại chỗ, thay vì chạy tiếp về gara khi máy đã có dấu hiệu quá nhiệt.

Gara kiểm và xử lý khói trắng thế nào

Gara Minh Nhựt phân biệt ba nguồn khói trắng bằng cách hỏi lúc khói ra, mùi khói và mực nước làm mát, rồi kiểm tiếp để tìm chỗ hỏng.

Các phép thử như đo nén hay kiểm khí cháy lọt vào nước làm mát chỉ hỗ trợ khoanh vùng, nên thợ còn phải đối chiếu với triệu chứng và kiểm trực tiếp gioăng, nắp máy, ống lót trước khi kết luận.

Nếu nước làm mát lọt vào buồng đốt, thợ kiểm cả nắp máy chứ không chỉ gioăng, vì thay gioăng mà nắp máy đã cong vênh thì lỗi sẽ lặp lại. Khi hư hỏng đã lan tới mức phải mở máy thì anh em có thể xem thêm về đại tu động cơ xe tải.

Với khói trắng do nhiên liệu, thợ kiểm kim phun, áp suất nhiên liệu, thời điểm phun và hệ sấy. Chi phí tuỳ nguồn khói, nên hạng mục và giá được chốt sau khi kiểm và trước khi làm để anh em biết rõ phần việc trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải nổ máy ra khói trắng có sao không?

Nếu chỉ là làn khói trắng mỏng lúc mới nổ máy nguội, tan nhanh, không mùi và hết khi máy ấm thì thường là hơi nước ngưng tụ nên anh em chưa cần lo. Còn nếu khói vẫn ra khi máy đã ấm, đặc hoặc có mùi ngọt hay mùi dầu sống thì anh em nên cho gara kiểm, vì đó có thể là nước làm mát lọt vào buồng đốt hoặc nhiên liệu cháy không hết.

Xe tải ra khói trắng nhiều và có mùi ngọt là bị gì?

Khói trắng nhiều, đặc và có mùi ngọt nhiều khả năng do nước làm mát lọt vào buồng đốt, nhưng dấu hiệu bên ngoài chưa phân biệt được gioăng nắp máy hỏng, nắp máy nứt hay ống lót rò. Vì vậy anh em nên dừng xe, không tự mở két hay đổ nước lạnh, và để gara kiểm trực tiếp.

Sửa xe tải ra khói trắng hết bao nhiêu tiền?

Chi phí tuỳ nguồn khói, loại động cơ, số chi tiết hỏng và hư hỏng đi kèm, nên chưa thể nêu một mức chung. Phạm vi sửa khi khói do kim phun hay hệ sấy khác với khi do gioăng nắp máy, nắp máy hoặc ống lót, và có thể tới mức phải mở máy. Gara kiểm để xác định đúng nguồn rồi mới báo hạng mục và giá, nên anh em báo đời xe và triệu chứng khi gọi.

Bài liên quan:

• Xe tải ra khói đen là bị gì
• Xe tải ra khói xanh là bị gì
• Két nước xe tải bị nghẹt do đóng cặn