Xe tải rung giật khi tăng ga: nguyên nhân và cách xử lý

Xe tải rung giật khi tăng ga là khi động cơ và thân xe rung theo nhịp, kèm cảm giác hụt hoặc khựng mỗi lần đạp thêm ga, rõ nhất lúc lên dốc hoặc chở nặng. Đằng sau cùng một triệu chứng có hai nhóm nguyên nhân dễ nhầm là rung do máy nổ không đều và giật do đường truyền động, nên hướng xử lý của hai nhóm khác hẳn nhau. Bài này giúp anh em nghe và cảm nhận để tách hai nhóm, biết nên kiểm nguyên nhân theo thứ tự nào và khi nào phải giao xe cho gara.

Rung do máy nổ không đều khác giật do truyền động ở chỗ nào

Nhóm thứ nhất là rung do máy nổ không đều, tức một xy-lanh cháy yếu hoặc không cháy nên không sinh đủ công. Động cơ sinh công nhờ các kỳ nổ luân phiên giữa các xy-lanh, nên khi một xy-lanh cháy yếu, sai thời điểm hoặc thiếu nhiên liệu, mô-men phát ra không đều và trục khuỷu quay giật theo từng vòng.

Vì lực rung sinh ra ngay trong máy, kiểu rung này bám theo vòng tua chứ không theo tốc độ xe, nên thường thấy được cả khi xe đứng yên mà tăng ga. Tuy vậy có lỗi cấp nhiên liệu hoặc khí nạp chỉ lộ khi máy chịu tải, nên không thấy rung lúc đứng yên vẫn chưa loại trừ được lỗi ở máy.

Nhóm thứ hai là giật do truyền động, khi ly hợp mòn hoặc dính dầu hay khớp các-đăng rơ làm lực kéo tới bánh không còn liền mạch. Xe vì vậy khựng thành cú lúc đóng tải hoặc lúc chuyển từ nhả ga sang đạp ga. Chân máy rão thì không làm đứt lực kéo mà để cụm máy dịch chuyển, truyền rung và va đập lên khung mỗi lần đóng tải hoặc nhả ga, nên cũng gây cảm giác giật. Kiểu giật này thường gắn với tốc độ xe và thời điểm vào số hoặc nhả côn, nên xem rung bám theo vòng tua hay theo tốc độ là căn cứ chính để khoanh vùng.

Cách nhận biết rung theo vòng tua hay theo tốc độ xe

Anh em làm các phép thử sau ở nơi thoáng và bằng phẳng, kéo phanh đỗ, chèn bánh, và giữ tay cùng người cách xa quạt làm mát lẫn dây đai khi máy đang nổ:

1. Đỗ xe, về số 0 rồi đạp ga tăng tua từ từ, ngắn, không rồ cao, và để ý xem rung có tăng theo tua khi xe đứng yên không.
2. Khi chạy bình thường mà chưa có dấu hiệu ở mục dừng xe, để ý rung theo tua hay tốc độ, không chạy thử riêng vì chưa rõ mức hỏng.
3. Lắng nghe nhịp nổ lúc máy cầm chừng, đứng cạnh xe, không đứng sát sau ống xả, vì nhịp chệch báo hiệu xy-lanh cháy yếu hoặc bỏ nổ.
4. Để ý rung dội lên vô-lăng, ghế, sàn cabin mạnh nhất lúc mới đóng tải rồi đằm khi chạy đều, vì chân máy rão có thể gây ra.
5. Ghi lại điều kiện rung: máy nguội hay đã ấm, tải nhẹ hay chở nặng và có kèm khói ở ống xả không, để gara khoanh vùng nhanh hơn.

Nếu rung tăng theo vòng tua ngay cả khi xe đứng yên thì nguồn nhiều khả năng ở máy hoặc hệ nhiên liệu, dù chân máy rão hay bộ giảm chấn ở cụm côn và bánh đà cũng có thể gây rung như vậy. Rung theo tua thì hướng về bên trong máy, còn giật theo tốc độ và lúc vào số thì hướng về truyền động.

Tiếng nổ chệch, lộp bộp chưa cho biết xy-lanh nào, còn rung dội lên vô-lăng, ghế và sàn cabin chỉ là gợi ý nên cũng chưa loại được xy-lanh yếu.

Các phép thử trên chỉ khoanh vùng, còn đo áp suất nhiên liệu, đọc mã lỗi hay đo áp nén cần thiết bị chuyên dụng, nên anh em để gara làm.

Các nguyên nhân thường gặp xếp theo thứ tự nên kiểm trước

Thứ tự dưới đây đi từ những chỗ dễ kiểm tới những hạng mục phải mở máy, để anh em không đổ công vào hạng mục lớn khi nguyên nhân còn nằm ở nhiên liệu.

• Nhiên liệu bẩn hoặc lẫn nước làm cháy không ổn định, nên máy hụt và rung khi tăng tải.
• Lọc nhiên liệu nghẹt hạn chế lưu lượng, nên máy bị đói dầu ngắt quãng đúng lúc cần thêm nhiên liệu khi tăng tải, khiến xe khựng theo nhịp.
• Lọc gió tắc hoặc ống dẫn khí tăng áp bị hở làm máy thiếu khí nạp, nên nhiên liệu cháy không hết, khói đen và xe hụt khi cần tải.
• Kim phun ở một xy-lanh bẩn hoặc kẹt, phun sai lượng, làm xy-lanh đó cháy lệch nên máy rung đều theo tua.
• Lọt khí trong đường dầu xảy ra khi có chỗ hở ở đoạn hút áp suất thấp, khiến không khí bị hút vào và áp suất phun chập chờn.
• Bơm cao áp hoặc hệ phun trục trặc: bơm cơ khí mòn hay sai cam làm dầu phân phối không đều giữa các xy-lanh, nên máy rung theo tua.
• Áp nén một xy-lanh yếu do xu-páp không kín hoặc xéc-măng mòn làm xy-lanh sinh công yếu và rung.

Xả nước ở cốc lắng chỉ lấy được phần nước đã đọng ở cốc, còn nhiên liệu bẩn đã vào bình và đường cấp thì cần gara kiểm và xử lý, và đổ ở nguồn đáng tin chỉ giúp không bị nhiễm thêm. Kim phun cần thiết bị chuyên dụng để kiểm và cân chỉnh, còn lọt khí ở đoạn áp cao khi hở thường thấy dầu rịn ra ngoài nên cần soát lại các mối nối và đường hồi.

Với máy common rail thì phải đo áp suất rail và soát điều khiển kim phun trước, đừng mặc định lỗi bơm, còn cân bơm trên bàn thử chỉ làm khi đã có căn cứ. Khi nghi áp nén một xy-lanh yếu thì cần đo áp nén từng xy-lanh để biết chỗ mất kín và mức hư hỏng rồi mới quyết định chỉ làm quy lát hay đại tu máy.

Việc nên làm và điều nên tránh khi máy rung giật

Anh em có thể xả nước ở cốc lắng khi máy đã tắt và nguội, cách xa lửa, nếu đã quen thao tác này theo sổ hướng dẫn của xe.

Việc thay lọc nhiên liệu nên theo chu kỳ của hãng và phải mồi dầu đuổi khí đúng quy trình, nên nếu chưa quen thì hãy để gara làm, vì mồi thiếu sẽ để khí lọt vào đường dầu và máy vẫn giật.

Anh em không nên tự chỉnh bơm cao áp bằng cảm tính, vì chỉnh sai làm dầu phân phối lệch giữa các xy-lanh, khiến máy rung nặng hơn. Bơm cơ khí thường phải cân trên bàn thử đúng đời máy, còn common rail phải kiểm qua đo áp rail và chẩn đoán điều khiển, nên cả hai đều cần gara làm. Anh em cũng không nên chần chừ khi rung mới xuất hiện, vì chẩn đoán sớm giúp xử lý lỗi nhẹ trước khi hư lan sang kim phun hoặc xy-lanh.

Khi nào phải dừng xe và gọi gara

Anh em nên dừng xe ngay ở chỗ an toàn, tắt máy rồi gọi gara khi gặp một trong các dấu hiệu sau, thay vì chạy cố:

• Máy có tiếng gõ nặng khi tăng ga, vì tiếng gõ có thể báo hư hỏng bên trong và chạy thêm sẽ làm hư lan rộng.
• Đèn áp nhớt sáng đỏ liên tục hoặc kim nhiệt nước lên vạch đỏ, vì chạy thêm vài phút có thể làm hỏng bạc hoặc xì gioăng quy lát.
• Khói đen hoặc khói trắng đặc dần kèm mùi dầu sống, hay nhớt loãng và mực nhớt tăng lên, vì có thể một kim phun đang kẹt phun dư.

Nhiên liệu dư sẽ rửa trôi lớp dầu bôi trơn trên thành xy-lanh nên làm xước nòng.

Nếu rung giật kéo dài dù anh em đã xả nước và thay lọc, hãy đưa xe tới gara sớm chứ đừng đợi tới lúc phải dừng xe. Khi đó nguyên nhân có thể nằm ở kim phun, bơm cao áp, áp nén, đường khí nạp, chỗ lọt khí hoặc truyền động, nên gara cần đọc mã lỗi và đo để loại trừ từng nhóm bằng thiết bị chuyên dụng.

Gara kiểm tra và sửa gì khi máy rung giật

Với máy điều khiển điện tử, gara đọc mã lỗi và đo áp suất nhiên liệu, đồng thời soát lọc cùng đường dầu trước, vì cách làm này loại được nguyên nhân nhẹ trước khi động tới kim phun, bơm và máy.

Nếu nghi kim phun hoặc bơm cao áp, thợ kiểm và phục hồi heo béc (bơm cao áp và kim phun). Còn khi áp nén một xy-lanh yếu thì gara đo áp nén từng xy-lanh rồi cùng anh em quyết định chỉ làm quy lát hay đại tu cả máy.

Anh em có thể xem dịch vụ đại tu động cơ và hộp số xe tải của Gara Minh Nhựt, hoặc gọi 0902 915 871 để báo đời xe cùng triệu chứng, rồi gara báo giá theo hạng mục thực tế.

Bài liên quan: Côn xe tải bị trượt, Xe tải nổ máy có tiếng gõ và Xe tải bị ì tăng tốc kém.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải chỉ rung giật khi chở nặng hoặc lên dốc thì có phải máy yếu không?

Chưa chắc là máy đã yếu, vì chở nặng hay lên dốc buộc máy cần nhiều nhiên liệu và khí nạp hơn. Những lỗi chỉ biểu hiện khi máy chịu tải, như lọc nhiên liệu nghẹt, ống khí tăng áp hở hay kim phun yếu, vì thế sẽ lộ ra rõ hơn lúc này. Vì vậy anh em nên kiểm nhiên liệu và đường khí nạp trước, và chỉ nghi áp nén yếu khi các nguyên nhân nhẹ đã được loại trừ.

Đổ phụ gia làm sạch kim phun có hết rung giật không?

Phụ gia có thể giúp khi kim phun chỉ bẩn nhẹ, nhưng không sửa được kim đã kẹt hoặc mòn và cũng không phục hồi được xy-lanh yếu nén. Vì vậy nếu đổ phụ gia mà xe vẫn rung giật thì anh em không nên đổ tiếp, mà nên đưa xe cho gara đo để biết lỗi nằm ở kim phun, đường dầu hay bên trong máy.

Chỉ rung giật khi vào số mà không rung ở số 0 thì nghi lỗi ở đâu?

Khi rung chỉ hiện lúc đã vào số và có lực đi ra bánh thì hướng nghi ngờ nghiêng về côn, hộp số, các-đăng hoặc chân máy. Tuy vậy chưa loại trừ được máy, vì lỗi nhiên liệu hay khí nạp cũng có thể chỉ lộ khi máy chịu tải. Ở số 0 máy gần như không chịu tải và không có lực truyền ra bánh, nên lỗi phụ thuộc tải, dù ở máy hay ở truyền động, đều dễ không lộ. Vì vậy anh em ghi lại rung xuất hiện ở số nào và tải nào, còn việc kiểm độ rơ của các-đăng cần nâng xe và kê chống nên để gara làm chứ đừng tự chui gầm.