Cách chỉnh côn xe tải: côn nào tự chỉnh được và côn nào nên để gara làm

Chỉnh côn xe tải là điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp, tức quãng bàn đạp đi nhẹ trước khi bi tê (bạc đạn cắt côn) bắt đầu tác động vào bàn ép ở loại côn có cơ cấu chỉnh. Trong ba kiểu côn thường gặp thì côn dây có ốc chỉnh thủ công là loại anh em tự đo và chỉnh được khi xe đã đỗ an toàn, còn côn thủy lực và trợ lực hơi phải theo sổ hãng hoặc để gara làm. Bài này giúp các bác tài nhận biết xe mình dùng loại côn nào, tự đo rồi chỉnh côn dây an toàn và đo lại khi máy tắt, và biết lúc nào chỉnh cũng không giải quyết được vì bố đã mòn quá mức, đường dầu lọt gió hay bàn ép hỏng.

Chỉnh côn xe tải thực chất là chỉnh điều gì

Chỉnh côn là giữ cho bi tê còn một khe nhỏ cách bàn ép, và anh em kiểm khe đó qua hành trình tự do của bàn đạp ở loại côn có cơ cấu chỉnh như côn dây. Mức đúng riêng theo từng hãng và đời xe, nên anh em chỉ chỉnh theo sổ hướng dẫn của hãng.

Ở loại côn có khe hở này, khi hành trình tự do còn đủ thì bi tê đứng cách bàn ép một khe nhỏ nên bàn ép ép hết đĩa côn vào bánh đà mà không bị bi tê cọ liên tục. Bố côn mòn dần thì khe này thường hẹp lại, vì vậy côn dây cần được xem lại định kỳ, còn xe có cơ cấu tự bù hoặc bi tê tiếp xúc thường xuyên thì theo cấu hình trong sổ hãng.

Nếu khe mất hẳn thì bi tê có thể tì vào bàn ép ngay cả khi anh em không đạp côn, làm bàn ép bị tác động và giảm lực ép lên đĩa nên côn có thể trượt, còn bi tê nóng và mòn nhanh. Ngược lại, khi hành trình tự do quá rộng thì chân phải đạp gần hết hành trình mới tác động tới bi tê, nên đạp tới sàn côn có thể chưa cắt dứt và xe vào số khó.

Xe anh em dùng côn dây côn thủy lực hay côn trợ lực hơi

Anh em nhìn từ bàn đạp xuống để biết: côn dây có cáp thép nối tới càng cắt côn, côn thủy lực có bình dầu và ống dầu nối hai heo côn, còn côn trợ lực hơi có thêm bầu trợ lực nối đường khí. Kết cấu khác nhau theo hãng và đời xe nên cần đối chiếu sổ hướng dẫn.

Dù xe thuộc hãng Hyundai, Isuzu, Kia hay Thaco thì anh em cũng nên đối chiếu sổ hướng dẫn của đúng xe trước khi chạm vào hệ côn, vì cùng một hãng nhưng đời xe khác nhau có thể dùng kiểu côn khác nhau. Côn cơ dẫn động bằng thanh và khớp nối không thuộc phần tự chỉnh của bài này, và nếu chưa chắc xe thuộc loại nào thì anh em báo hãng và đời xe cho gara để xác định giúp.

Dấu hiệu cho thấy côn xe tải cần chỉnh

Côn cần được xem lại khi côn dây mất quãng bàn đạp đi nhẹ, khi côn cắt không dứt hoặc khi điểm bám dịch hẳn lên cao, vì lúc đó hành trình hoặc bộ côn có vấn đề so với mức của hãng.

Các dấu hiệu này cũng xuất hiện khi lỗi nằm ở bố mòn, lọt gió hay bàn ép, nên anh em xem thêm bài côn xe tải bị trượt và bài xe tải bị bó côn để phân biệt trước khi vặn ốc.

Điều kiện an toàn trước khi động vào hệ côn

Anh em chỉ đo hoặc chỉnh côn khi xe đã đỗ chắc và máy đã tắt: đỗ nơi bằng phẳng, kéo phanh tay, chèn bánh và để hộp số ở số mo. Côn nối thẳng với hộp số nên xe có thể nhích bất ngờ nếu lỡ còn gài số mà có người đề máy.

• Chèn bánh chắc: chèn cả bánh trước lẫn bánh sau để xe không tự lăn, kể cả khi phanh tay có vấn đề.
• Hộp số ở số mo: kiểm cần số đang ở số mo để lỡ có người đề máy thì xe không bị kéo đi.
• Tắt máy, giữ chìa: rút chìa và giữ bên mình để không ai vô tình đề máy khi anh em đang làm việc.
• Không chui gầm: xe chưa có chân chống chắc chắn thì không chui xuống gầm, vì kích chỉ để nâng chứ không giữ xe.

Việc nào cần kê xe, chui gầm, xả gió hoặc làm với khí nén thì anh em để gara, còn phần đo bàn đạp trong cabin thì tự làm được.

Cách đo hành trình tự do của bàn đạp côn

Với côn dây có khe hở chỉnh được, anh em đo bằng thước theo hướng và điểm đo trong sổ hướng dẫn khi máy đã tắt, rồi so quãng giữa hai dấu với mức của hãng. Côn thủy lực tự bù hoặc côn có bi tê tiếp xúc thường xuyên thì không đo theo cách này, nên anh em làm theo sổ hãng hoặc để gara.

1. Đỗ xe nơi bằng phẳng, kéo phanh tay, chèn bánh, tắt máy và rút chìa theo các điều kiện an toàn ở mục trên.
2. Mở sổ hướng dẫn của đúng hãng và đời xe để tìm mức hành trình tự do của bàn đạp côn.
3. Đặt thước theo hướng và điểm đo trong sổ hướng dẫn của đúng xe, vì bàn đạp chuyển động theo cung, rồi đánh dấu vị trí nghỉ của bàn đạp.
4. Đẩy bàn đạp thật nhẹ cho tới khi thấy lực cản tăng lên rõ rệt, rồi đánh dấu vị trí thứ hai.
5. Đo quãng giữa hai dấu rồi so với mức trong sổ, và nếu còn nằm trong mức cho phép thì anh em không cần chỉnh.

Nếu quãng đo lệch khỏi mức hãng ghi thì mới sang bước chỉnh, còn côn thủy lực hoặc trợ lực hơi thì anh em dừng ở bước đo và theo sổ hãng hoặc báo gara. Đo xong mà còn đạt thì đừng chỉnh thêm, vì chỉnh lệch mức sẽ tự tạo ra lỗi mới.

Cách chỉnh côn dây theo sổ hướng dẫn của hãng

Côn dây được chỉnh bằng ốc ở đầu dây hoặc ở giá bắt ống bọc dây, vặn từng chút rồi đo lại tới khi hành trình đúng mức của hãng, và chỉ làm khi ốc ở chỗ với tới mà không phải chui gầm.

1. Tìm ốc chỉnh và đai ốc khóa theo hình vẽ trong sổ hướng dẫn, vì vị trí khác nhau giữa các hãng và các đời xe.
2. Nếu ốc chỉnh nằm dưới gầm hoặc sát hộp số thì dừng lại và đưa xe cho gara.
3. Nới đai ốc khóa bằng cờ lê đúng cỡ rồi vặn ốc chỉnh một chút theo chiều mà sổ hướng dẫn chỉ.
4. Siết chặt đai ốc khóa lại, vì ốc không khóa sẽ tự xoay do rung và kéo hành trình lệch trở lại.
5. Đo lại hành trình tự do như mục trên rồi lặp lại bước ba và bước bốn cho tới khi đúng mức trong sổ.
6. Đạp bàn đạp hết hành trình vài lần khi máy tắt để xem bàn đạp có trả về hết chiều cao mà không kẹt hay rít.
7. Đo lại hành trình tự do khi máy còn tắt rồi so với mức trong sổ, và nếu vẫn lệch thì dừng chỉnh và đưa xe cho gara.

Việc thử côn có cắt hết khi vận hành thì anh em để gara làm, vì phép thử đó cần điều kiện và cách làm an toàn đúng kết cấu của từng xe. Nếu vài ngày sau đo lại thấy hành trình tự do lệch đi nhanh thì cần kiểm khóa chỉnh, dây, vỏ dây và các điểm liên kết trước, rồi nếu vẫn lệch thì nhờ gara kiểm bố côn.

Vì sao côn thủy lực và côn trợ lực hơi nên để gara xử lý

Hai loại côn này nên để gara xử lý vì chỗ chỉnh hoặc xả gió thường nằm dưới gầm sát hộp số và đường dầu phải xả đúng quy trình để khỏi lọt khí. Khí nén có áp nên tháo sai có thể gây thương tích.

• Côn thủy lực: nhiều xe không có ốc chỉnh như côn dây, nên bàn đạp mềm cần tìm nguyên nhân chứ không chỉnh.
• Xả gió đường dầu: làm sai quy trình thì khí còn trong hệ làm côn cắt không dứt, còn châm nhầm loại dầu có thể hại phớt.
• Côn trợ lực hơi: bầu trợ lực chỉ làm việc đúng khi đủ áp khí, còn chỉnh sai có thể làm trợ lực yếu hoặc côn không nhả hết.

Anh em tự quan sát được mức dầu ở bình chứa, vết dầu quanh heo côn ở chỗ nhìn thấy mà không phải chui gầm và áp khí trên đồng hồ với xe có trợ lực, rồi báo gara những gì đã thấy để thợ khoanh vùng nhanh hơn. Phần tự kiểm chi tiết cho hai loại côn này nằm trong bài côn xe tải bị nặng hoặc cứng.

Những trường hợp chỉnh côn cũng không giải quyết được

Chỉnh côn không giải quyết được khi chi tiết đã mòn hoặc hỏng quá mức mà ốc chỉnh không bù nổi, như bố côn mòn tới giới hạn, đường dầu lọt gió hay bàn ép hỏng. Bố còn trong giới hạn mòn thì chỉnh bù được nếu kết cấu cho phép, còn bố mòn tới mức phải thay thì chỉnh thêm chỉ kéo dài rủi ro.

• Chỉnh hết mức vẫn lỗi: hành trình không đạt hoặc vài ngày lại lệch thì có thể do bố mòn hay dẫn động hỏng, nên gara cần kiểm.
• Lọt gió, rò dầu: bàn đạp mềm, lún sâu mà côn cắt không dứt thì gara cần tìm chỗ rò hoặc heo côn hỏng.
• Bàn ép hỏng: lò xo bàn ép yếu hoặc ngón nhả bị cong có thể làm côn trượt hay không nhả hết dù hành trình đã đúng mức.
• Bi tê, càng cắt côn: côn kêu mỗi lần đạp dù đã chỉnh thì chi tiết có thể rơ hay kẹt, nên cần tháo ra kiểm.
• Dính dầu mặt bố: mặt bố trơn nên côn trượt dù hành trình đúng, và phải xử lý nguồn rò dầu trước khi thay bố.

Bộ côn nằm giữa bánh đà và hộp số nên khi nghi lỗi trong bộ côn thì gara kiểm rồi mới quyết định chỉnh, sửa hay thay, còn cách tháo tùy kết cấu từng xe. Lỗi dẫn động bên ngoài như dây, đường dầu hay heo côn thường xử lý được mà chưa cần tháo bộ côn, và nếu kiểm cho thấy phải thay thì nên thay đồng bộ đĩa côn, bàn ép và bi tê để khỏi tháo lần nữa. Nếu côn kêu mỗi lần đạp thì anh em xem bài côn xe tải bị kêu, còn xe giật khi nhả côn lúc khởi hành thì xem bài xe tải nhả côn bị giật.

Khi nào nên dừng chỉnh và gọi gara

Anh em nên dừng tự chỉnh khi bàn đạp mất lực, không vào được số hoặc có mùi khét, tiếng kim loại mỗi lần đạp côn, vì lúc đó có thể do chỉnh sai hoặc hỏng bên trong bộ côn, mà tự chỉnh tiếp thì rủi ro cao và dễ hại thêm.

• Bàn đạp chạm sàn mất lực: đường dầu, dây côn hoặc khớp nối bàn đạp có thể đã hỏng nên anh em không còn điều khiển được côn.
• Không vào được số: côn cắt không dứt thì gài cưỡng ép dễ làm va đập bánh răng, nên không nên cố gài thêm.
• Mùi khét, tua vọt: tua máy tăng mà xe không bốc thì bố côn có thể đang trượt, nên chạy tiếp có thể làm chai bố và bánh đà.
• Xe chồm khi gài số: côn có thể không cắt hết nên xe nhích dù đã đạp côn, cần dừng xe nơi an toàn, chèn bánh rồi gọi gara.

Nếu xe không tự di chuyển được thì các bác tài gọi Gara Minh Nhựt để được hỗ trợ bằng dịch vụ sửa xe tải lưu động. Gara nhận gọi 24 giờ mỗi ngày, và khi xe cần kéo thì gara kéo trong bán kính 20km.

Gara kiểm tra và chỉnh côn những gì

Gara xác định loại côn trước, vì mỗi loại có chỗ hỏng và cách chỉnh khác nhau, rồi mới kiểm theo thứ tự dưới đây.

1. Kê xe an toàn, đo hành trình tự do rồi so với mức trong sổ hãng.
2. Kiểm dây côn, mức dầu, hai heo côn và bầu trợ lực nếu có.
3. Nếu còn nghi lỗi trong bộ côn thì tùy kết cấu xe mà tháo ra kiểm bi tê, đĩa côn, bàn ép và bánh đà.
4. Báo từng hạng mục cần chỉnh, sửa hoặc thay cùng giá, để anh em đồng ý rồi mới làm.
5. Làm theo hạng mục đã chốt, chỉnh hoặc xả gió theo đúng loại côn, rồi thử lại trong điều kiện an toàn.

Anh em có thể gọi 0902 915 871 để báo hãng xe, đời xe và triệu chứng trước khi đưa xe vào.

Câu hỏi thường gặp

Chỉnh côn xe tải có tự làm được không?

Với côn dây có ốc chỉnh ở chỗ với tới mà không phải chui gầm thì anh em tự đo và chỉnh được theo sổ hướng dẫn của xe. Côn thủy lực và trợ lực hơi nên để gara, vì thường phải kê xe, xả gió đường dầu hoặc làm với khí nén có áp.

Hành trình tự do của chân côn bao nhiêu là đúng?

Mỗi hãng và mỗi đời xe có một mức riêng, nên anh em đọc trong sổ hướng dẫn của đúng xe thay vì dùng con số chung, vì chỉnh theo mức của xe khác có thể làm côn trượt hoặc cắt không dứt.

Chỉnh côn xong mà côn vẫn trượt hoặc vẫn khó vào số thì làm sao?

Anh em đưa xe cho gara kiểm, vì khi đã chỉnh đúng mức mà côn vẫn trượt hoặc khó vào số thì có thể do bố mòn, lọt gió hoặc bàn ép hỏng. Ốc chỉnh chỉ bù được khe hở chứ không phục hồi chi tiết đã mòn hỏng, nên chỉnh thêm chưa chắc giải quyết được.