Thay nhớt hộp số xe tải là xả dầu cũ trong hộp số rồi châm dầu mới đúng loại và đúng mức, để bánh răng cùng bạc đạn bên trong tiếp tục được bôi trơn và tản nhiệt. Mốc thay do sổ hướng dẫn của hãng quy định và khác nhau giữa các dòng xe. Bài này viết cho hộp số số sàn, giúp các bác tài biết khi nào tới kỳ, chọn dầu theo sổ, làm đúng trình tự qua ốc kiểm mức và giữ an toàn khi chui gầm xe.
Nhớt hộp số xe tải bao lâu thì phải thay
Mốc thay nhớt hộp số xe tải tùy từng hãng và dòng xe nên anh em xem trong sổ hướng dẫn của xe mình. Chẳng hạn sổ Isuzu dòng NPR75 (N-Series Euro 5, trang 7-204 và 7-205) ghi dầu hộp số thay mỗi 60.000 km hoặc 24 tháng, tùy mốc nào đến trước, nhưng mốc này không áp được cho hãng khác.
Hãng ghi cả mốc theo tháng vì dầu vẫn xuống cấp theo thời gian dù xe nằm bãi ít chạy, nên xe chạy ít cũng không bỏ qua được kỳ thay. Ngược lại, xe chạy nhiều bụi, đèo dốc hay chở nặng làm hộp số nóng hơn, nên anh em cho gara kiểm dầu sớm hơn mốc trong sổ chứ đừng chờ tới đúng ngày.
Nếu không còn sổ, anh em báo hãng xe, đời xe và số km cho đại lý của hãng hoặc cho gara để tra đúng mốc, thay vì lấy mốc của xe khác. Mốc nhớt hộp số khác mốc nhớt máy, nên anh em đối chiếu cùng lịch bảo dưỡng xe tải để làm gộp các hạng mục tới kỳ trong một lần đưa xe vào gara.
Vì sao nhớt hộp số phải thay dù xe vẫn chạy bình thường
Nhớt hộp số phải thay định kỳ vì dầu bị nhiệt và ma sát làm xuống cấp dần mà người lái khó nhận ra, nên khi hộp số có dấu hiệu rõ thì bánh răng và bạc đạn thường đã mòn.
- Nhiệt cao: hộp số chạy nóng lâu làm phụ gia trong dầu hao dần, nên màng dầu giữa các bánh răng kém bền khi xe chở nặng.
- Mạt kim loại: bánh răng và bạc đạn mòn nhẹ nên dầu lẫn mạt mịn, rồi mạt này mài thêm vào chi tiết mỗi khi dầu luân chuyển.
- Hơi ẩm: hơi nước có thể ngưng tụ trong hộp số khi xe nóng nguội liên tục, làm dầu đục và chi tiết bên trong dễ gỉ.
Thay dầu đúng kỳ vừa xả bớt mạt và cặn đã tích, vừa bổ sung dầu có phụ gia còn nguyên hiệu lực cho bánh răng, nên giúp hạn chế mòn thêm so với khi để dầu quá cũ rồi mới xử lý.
Nên chọn loại dầu nào cho hộp số xe tải
Với hộp số số sàn, dầu phải theo đúng sổ của hãng về cấp API GL, độ nhớt SAE và các yêu cầu riêng nếu có, chứ không chọn theo giá hay theo thói quen dùng cho xe khác, vì mỗi hộp số được thiết kế cho loại dầu riêng.
- Cấp GL: GL-4 hay GL-5 là cấp phân loại theo điều kiện làm việc, nên hai cấp không mặc nhiên thay nhau khi sổ chỉ định một cấp.
- Độ nhớt SAE: độ nhớt ghi trên can phải khớp với sổ, vì dầu quá đặc làm sang số nặng còn dầu quá loãng làm màng dầu mỏng.
- Nhớt máy: nhớt máy được thiết kế cho động cơ nên không đổ vào hộp số, trừ khi sổ ghi rõ loại hộp số đó dùng nhớt máy.
- Dầu cầu: dầu cầu và dầu hộp số có thể khác loại, nên anh em không đổ lẫn cho nhau mà làm theo từng cụm trong sổ.
- Hộp số tự động: dùng dầu và quy trình châm riêng theo hãng, nên phần hướng dẫn trong bài không áp cho loại này.
Cách chắc chắn nhất là đọc mục dầu bôi trơn trong sổ, nơi hãng ghi cấp GL, độ nhớt và lượng dầu cho từng cụm, rồi mua dầu có in đúng cấp đó trên can và đáp ứng yêu cầu riêng của hãng nếu sổ có nêu, còn nếu chưa chắc thì hỏi đại lý của hãng trước khi đổ. Anh em có thể xem cách đọc ký hiệu trên can ở bài chọn nhớt xe tải theo sổ hãng, cấp API và độ nhớt SAE, dù bài đó nói về nhớt máy nên không thay được sổ khi chọn dầu hộp số.
Những dấu hiệu cho thấy dầu hộp số đã có vấn đề
Dầu hộp số có vấn đề thường lộ ra qua màu, mùi dầu, vệt rò quanh hộp số, tiếng kêu và cảm giác sang số nặng, nhưng các dấu hiệu này trùng với lỗi cơ khí nên cần gara kiểm mới kết luận được.
| Dấu hiệu | Có thể do | Anh em nên làm |
|---|---|---|
| Dầu có mùi khét | Dầu có thể đã quá nhiệt, nhất là khi hộp số nóng bất thường | Nhờ gara xem hộp số rồi thay dầu theo sổ |
| Dầu sẫm màu | Dầu dùng lâu hoặc làm việc nóng, nhưng màu sẫm riêng chưa đủ để kết luận | Đối chiếu mốc thay trong sổ, và nhờ gara xem nếu có thêm dấu hiệu khác |
| Dầu đục như sữa | Có thể nước đã lọt vào hộp số | Nhờ gara tìm nguồn nước vào (phốt, gioăng, lỗ thở) rồi thay dầu |
| Dầu nhiều bọt | Có thể dầu châm quá mức hoặc sai loại | Kiểm mức và loại dầu theo sổ |
| Mạt kim loại ở ốc xả hoặc trong dầu | Mạt mịn ít có thể do mòn thông thường, còn mạt nhiều, mảnh lớn hoặc tăng dần cho thấy bánh răng hay bạc đạn mòn bất thường | Mạt mịn ít thì theo dõi ở kỳ thay sau, mạt nhiều hoặc có mảnh thì đưa xe cho gara kiểm trước khi chạy tiếp |
| Vệt dầu ướt quanh hộp số hoặc mức dầu tụt | Phốt hoặc gioăng hộp số bị rò | Tìm chỗ rò trước khi châm bù dầu |
| Sang số nặng hoặc tiếng kêu khi vào số | Dầu thiếu hoặc sai loại, nhưng cũng có thể do côn hay cơ cấu sang số | Nhờ gara kiểm mức dầu, bộ côn và cơ cấu sang số |
Sang số nặng hay tiếng kêu không chỉ do dầu, nên anh em xem thêm bài xe tải kẹt số hoặc khó vào số và bài hộp số xe tải kêu, vì thay dầu không sửa được bánh răng mòn.
Cách thay nhớt hộp số xe tải theo từng bước
Thay nhớt hộp số xe tải gồm bảy bước, xả dầu cũ qua ốc xả rồi châm dầu mới qua ốc kiểm mức cho tới đúng mức hãng quy định. Phần dưới viết cho hộp số số sàn có ốc xả và ốc kiểm mức, còn vị trí ốc, lượng dầu, lực siết, thứ tự xả và châm anh em phải tra theo sổ của chính xe mình.
- Chạy xe đoạn ngắn cho dầu ấm lên, rồi đỗ nơi bằng phẳng, tắt máy, chèn bánh, vì dầu ấm loãng hơn nên xả dễ hơn.
- Kê xe chắc bằng chân chống chuyên dụng hoặc cầu nâng, lay thử rồi mới chui gầm, và chờ dầu bớt nóng vì có thể gây bỏng.
- Nhận đúng ốc kiểm mức và ốc xả theo sổ, rồi thường nới ốc kiểm mức trước, vì ốc này kẹt thì không châm lại được.
- Đặt thau hứng, tháo ốc xả cho dầu cũ chảy hết, rồi xem dầu và mạt ở ốc xả, vì mạt nhiều hoặc có mảnh cần gara kiểm.
- Lau sạch ốc xả, thay gioăng nếu gioăng đã bẹp hoặc sổ yêu cầu, rồi vặn ốc vào và siết theo lực siết của hãng để không rò dầu.
- Châm dầu đúng loại qua lỗ kiểm mức bằng bơm tay hoặc bình bơm, tới mức sổ ghi (thường là dầu ngang mép lỗ), rồi lắp ốc kiểm mức.
- Chạy thử đoạn ngắn, đỗ nơi bằng phẳng, chờ dầu bớt nóng rồi kiểm mức theo sổ và vết rỉ ở ốc, vì dầu mới có thể làm mức tụt.
Dầu châm quá mức cũng không tốt, vì dầu thừa có thể sủi bọt và bị đẩy ra qua phốt hoặc lỗ thở, nên anh em châm tới đúng mức chứ đừng châm cho thật đầy. Dầu cũ xả ra phải hứng vào thau kín rồi đưa tới nơi thu gom dầu thải, vì đổ xuống đất hay xuống cống sẽ gây ô nhiễm.
Cần giữ an toàn thế nào khi tự thay nhớt hộp số
Khi tự thay nhớt hộp số, anh em không chui gầm khi xe chỉ dựa kích, vì kích có thể tụt hoặc xe có thể lăn. Dầu cùng vỏ hộp số vừa chạy xong cũng có thể nóng gây bỏng.
- Dầu nóng: chờ dầu và vỏ hộp số bớt nóng rồi mới tháo ốc, đeo găng và kính vì dầu có thể bắn ra khi ốc vừa nới.
- Kê xe chắc: đặt chân chống chuyên dụng đúng điểm kê rồi lay thử xe trước khi chui vào, vì kích chỉ để nâng chứ không để đỡ xe.
- Chèn bánh: chèn các bánh còn trên đất và kéo phanh đỗ, để xe không lăn khi anh em nằm dưới gầm.
- Dụng cụ đúng cỡ: dùng cờ lê hoặc tuýp vừa với ốc xả và ốc kiểm mức, vì ốc tròn cạnh hay trờn ren sẽ rất khó tháo.
- Dầu vương ra ngoài: lau sạch dầu dính ra vỏ hộp số và chỗ gần phanh, vì dầu dính vào bố phanh làm mất ma sát.
Khi nào nên để gara thay nhớt hộp số
Anh em nên để gara thay nhớt hộp số khi thiếu chỗ đỗ bằng phẳng và chân chống chắc, khi xe dùng hộp số tự động hoặc bán tự động, hoặc khi dầu cũ có nhiều mạt kim loại hay đục như sữa.
- Khó với tới ốc: ốc xả hoặc ốc kiểm mức ở vị trí khó với, và thợ có cầu nâng hoặc chân chống chuyên dụng nên làm an toàn hơn.
- Hộp số tự động: loại này có dầu và cách kiểm mức riêng theo hãng, nên cần gara làm đúng quy trình của hãng.
- Dầu có mạt hoặc đục: mạt nhiều, có mảnh hoặc nước lẫn trong dầu cho thấy bên trong có thể mòn, nên cần gara kiểm chứ thay dầu chưa đủ.
- Rò dầu: vệt dầu ướt quanh hộp số hoặc mức dầu tụt cần tìm chỗ rò trước, vì châm bù mãi cũng không dứt được nguồn rò.
Nếu hộp số có tiếng gằn lớn, bốc mùi khét hoặc rò dầu thành vệt chảy liên tục thì anh em dừng xe ở chỗ an toàn, vì chạy tiếp khi thiếu dầu làm bánh răng mòn rất nhanh. Sau đó anh em gọi Gara Minh Nhựt để được hỗ trợ.
Gara Minh Nhựt thay nhớt và kiểm tra hộp số những gì
Gara Minh Nhựt nhận thay nhớt hộp số và nhớt cầu cho xe tải, xe container, xe đầu kéo, và kiểm tra trước rồi mới thống nhất hạng mục cùng giá với anh em.
Khi gara kiểm tra mà thấy nhiều mạt kim loại hoặc hộp số có tiếng kêu thì gara báo anh em trước khi tính tới sửa hay đại tu động cơ và hộp số, vì dầu mới không phục hồi được chi tiết đã mòn.
Anh em có thể xem dịch vụ rửa xe, bơm mỡ và thay nhớt xe tải của gara, hoặc gọi 0902 915 871 báo hãng xe, đời xe và số km để gara tư vấn trước khi anh em chạy tới.
Câu hỏi thường gặp
Nhớt hộp số xe tải bao lâu thì thay một lần?
Mốc thay tùy từng hãng và dòng xe nên anh em xem trong sổ hướng dẫn của xe mình, chẳng hạn sổ Isuzu dòng NPR75 ghi dầu hộp số thay mỗi 60.000 km hoặc 24 tháng, tùy mốc nào đến trước. Xe chạy nhiều bụi, đèo dốc hay chở nặng thì nên cho gara kiểm dầu sớm hơn.
Có đổ nhớt máy vào hộp số xe tải được không?
Chỉ đổ nhớt máy vào hộp số khi sổ hãng ghi rõ hộp số đó dùng loại này, còn lại thì không nên, vì nhớt máy được thiết kế cho động cơ chứ không cho bánh răng hộp số chịu tải nặng. Anh em theo đúng cấp GL, độ nhớt và yêu cầu riêng ghi trong sổ.
Tự thay nhớt hộp số xe tải có được không?
Với hộp số số sàn, anh em tự làm được nếu có chỗ đỗ bằng phẳng, chân chống chắc, đủ dụng cụ và sổ hãng để tra loại dầu, mức dầu cùng lực siết. Nếu xe chỉ dựa kích hoặc thiếu những điều kiện đó thì nên để gara làm, vì chui gầm khi chưa kê chắc rất nguy hiểm.
Nếu xe đã tới kỳ thay nhớt hộp số hoặc dầu có mùi khét, đục, lẫn nhiều mạt kim loại thì các bác tài hãy gọi Gara Minh Nhựt để được kiểm tra, và khi xe dừng giữa đường vì hộp số thì gara hỗ trợ sửa lưu động hoặc kéo xe trong bán kính 20km.
Gara Minh Nhựt hoạt động hơn 20 năm tại 321 Quốc lộ 51, Phước Tân, Biên Hòa và kiểm tra trước rồi mới thống nhất hạng mục và giá, nên anh em biết rõ việc cần làm trước khi thay.
📞 Gọi ngay 0902 915 871 · Xem dịch vụ đại tu động cơ và hộp số
