Xe tải hao dầu bất thường: nguyên nhân và cách đo mức hao thật

Xe tải hao dầu là khi cùng mức tải và cùng cung đường mà xe tiêu thụ nhiều dầu diesel hơn trước, tính theo lít trên 100 km. Mốc so sánh vì thế phải là chính chiếc xe đó chứ không phải con số chung cho mọi xe. Bài này giúp các bác tài tự đo mức hao thật của xe, khoanh vùng nguyên nhân từ nhóm dễ tự kiểm tới nhóm phải để gara, và biết khi nào phải đưa xe vào gara.

Hao dầu ở đây là hao dầu diesel chứ chưa phải hao nhớt

Bài này nói về dầu diesel tiêu thụ nhiều hơn, còn trường hợp phải châm nhớt liên tục thì anh em xem bài xe tải hao nhớt bất thường, vì nguyên nhân và cách kiểm của hai trường hợp này khác nhau.

Nhiều anh em gọi cả dầu diesel lẫn dầu nhớt là dầu, nên khi nói xe hao dầu thì có người muốn hỏi về nhiên liệu còn có người muốn hỏi về nhớt máy.

Cách đo mức hao dầu thật của chính chiếc xe

Phép đo đơn giản là đổ đầy, ghi km, đổ đầy lần sau để tính ra lít trên 100 km của riêng xe, vì tải và cung đường mỗi chuyến đều khác nhau nên cảm giác bình mau cạn chưa đủ để kết luận.

1. Đổ đầy bình trên nền bằng phẳng, để súng bơm tự ngắt rồi ghi số km, và lần sau đổ y như vậy để hai lần so được với nhau.
2. Chạy bình thường và ghi lại tải cùng tuyến đường, vì đổi tuyến hoặc chở nặng hơn tự làm hao dầu tăng mà xe chưa chắc có lỗi.
3. Lần đổ đầy kế tiếp, ghi lượng dầu bơm vào và số km mới, vì lượng bơm vào chính là lượng xe đã dùng trong quãng đó.
4. Lấy lượng dầu đã bơm vào chia cho số km đã chạy rồi nhân với 100, ra mức hao tính bằng lít trên 100 km của riêng xe.
5. Lặp lại qua vài lần đổ đầy liên tiếp rồi so với các lần trước, vì một lần đo lẻ dễ lệch do súng bơm ngắt mỗi lần một khác.

Mức hao chỉ đáng nghi khi tăng rõ so với trước trong điều kiện tải và đường tương tự. Nếu mức hao tăng đúng lúc đổi tuyến, chở thêm hoặc chờ nhiều giờ thì nguyên nhân thường nằm ở cách dùng xe. Công-tơ-mét cũng có thể lệch khi vừa đổi lốp khác cỡ, nên anh em ghi chú lại những thay đổi này để khỏi đổ oan cho máy.

Xe tải hao dầu thường do những nhóm nguyên nhân nào

Xe tải hao dầu thường do sáu nhóm nguyên nhân, đi từ nhóm tự kiểm được như cách chạy và áp suất lốp tới nhóm phải để gara như kim phun, bơm cao áp và chỗ rò trên đường dẫn nhiên liệu.

Bảng dưới cho biết mỗi nhóm hay đi kèm dấu hiệu nào và nên làm gì trước, còn cơ chế từng nhóm nằm ở các mục sau.

Cách chạy và tải trọng làm mức hao thay đổi thế nào

Xe chở nặng thì máy phải ra nhiều công hơn để kéo tải, còn chạy nhanh hơn thì lực cản của gió tăng, nhất là xe thùng cao hoặc kéo rơ-moóc, nên xe thường tốn dầu hơn, mức tăng tuỳ tải và số truyền. Ba thói quen dưới đây là chỗ anh em tự điều chỉnh được ngay:

• Đạp ga đột ngột: mỗi lần phanh rồi đạp ga lấy lại tốc độ là máy đốt thêm dầu, nên đoạn hay dừng lại tốn hơn đoạn chạy đều.
• Nổ máy chờ lâu: máy vẫn đốt dầu khi xe không đi được km nào, nên giờ chờ bốc dỡ mà không tắt máy làm mức hao cao lên.
• Chở vượt tải: lực kéo và lực phanh đều tăng theo khối lượng, nên xe vừa tốn dầu vừa làm lốp, phanh và khung gầm chịu thêm tải.

Bài 8 mẹo tiết kiệm nhiên liệu cho xe tải nêu thêm các thói quen lái xe giúp giảm mức hao.

Lốp non và phanh bó làm xe chạy nặng hơn

Lốp non và phanh bó làm xe chạy nặng hơn vì phải thắng thêm lực cản: lốp non biến dạng nhiều khi lăn, còn phanh bó là bố cọ vào tang hoặc đĩa liên tục kể cả khi không đạp phanh.

Anh em tự kiểm áp suất lốp theo hãng bằng đồng hồ đo khi lốp còn nguội. Gara Minh Nhựt không làm dịch vụ lốp, nên với lốp mòn lệch, nứt hoặc phồng thì anh em đưa tới cửa hàng lốp. Bài vai trò của áp suất lốp giải thích thêm vì sao áp suất ảnh hưởng tới xe.

Phanh bó thường khiến tài xế chỉ thấy xe nặng mà không biết lý do. Nếu xe kéo lệch hoặc ì dần và có mùi khét ở bánh sau một đoạn chạy bình thường thì các bác tài dừng xe ở chỗ an toàn rồi gọi gara. Các bác tài không sờ vào tang trống vì có thể rất nóng, và không chui gầm vì chèn bánh chưa đủ an toàn, nhất là xe treo khí có thể hạ gầm.

Lọc gió bít và tăng áp yếu khiến máy đốt dầu kém

Lọc gió bít hoặc bộ tăng áp (turbo) yếu làm máy thiếu gió, nên dầu có thể cháy không trọn và máy yếu hơn, khiến tài xế phải đạp ga sâu hơn để giữ tốc độ.

Xe có máy tính điều khiển (ECU) thì ECU có thể giới hạn lượng phun khi thiếu gió, nên biểu hiện còn tuỳ hệ điều khiển và chế độ vận hành. Vì vậy thiếu gió có thể hiện ra thành khói đen kèm máy yếu chứ chưa chắc là hao dầu rõ rệt, như bài xe tải ra khói đen là bị gì đã phân tích.

Xe chạy nhiều ở công trường hoặc đoạn đường bụi thì lọc gió bẩn nhanh hơn, nên anh em theo mốc thay trong sổ hãng chứ đừng đợi tới khi máy yếu, và bài thay bộ lọc gió xe tải nói rõ hơn.

Nhiệt độ làm việc của máy lệch cũng có thể làm tốn dầu

Máy lệch nhiệt độ làm việc có thể làm tốn dầu: khi van hằng nhiệt kẹt mở thì nước làm mát chạy qua két cả lúc máy nguội, khiến máy lâu đạt nhiệt và có thể phun nhiều dầu hơn cần thiết.

Ở xe có ECU, cảm biến nhiệt độ nước báo thấp hơn thực tế có thể khiến ECU làm giàu lượng phun như khi máy còn nguội, nhưng phản ứng còn tuỳ chiến lược điều khiển và cách ECU xử lý tín hiệu lỗi. Anh em đọc bài van hằng nhiệt xe tải là gì để hiểu thêm chức năng của chi tiết này.

Việc kiểm hai chi tiết này cần so nhiệt độ thực của nước làm mát với số cảm biến báo, nên anh em để gara làm. Các bác tài cũng đừng sờ tay vào ống nước khi máy còn nóng, vì nước làm mát đang có áp và có thể gây bỏng.

Kim phun và bơm cao áp mòn làm dầu phun không đúng

Kim phun hoặc bơm cao áp mòn có thể làm dầu phun sai lượng, sai áp hoặc sai lúc, nên tuỳ chỗ hỏng mà xe tốn dầu, yếu máy, ra khói hoặc khó nổ, chứ không phải mòn kiểu nào cũng làm tốn dầu.

Kim mòn hoặc kẹt mở có thể phun tia thô hay nhỏ giọt vào buồng đốt nên dầu cháy không hết, còn kim kẹt đóng hoặc rò hồi thường làm giảm lượng phun hoặc tụt áp nên máy yếu và khó nổ.

Xe đời cũ thường dùng bơm cao áp cơ khí (loại VE hoặc PE thẳng hàng) còn xe đời mới thường dùng hệ common rail, và cách kiểm khác nhau giữa hai hệ này, nên anh em báo đúng loại xe khi gọi gara.

Anh em không nới ống cao áp lúc máy nổ để thử, vì dầu trong ống có áp suất rất cao nên dễ gây thương tích nặng và bắt lửa. Bài dấu hiệu kim phun nhiên liệu hỏng nêu thêm các biểu hiện anh em có thể nhận ra khi kim phun xuống cấp.

Lọc nhiên liệu cũng đáng để ý, vì lọc tắc làm bơm hút nặng và máy dễ hụt dầu, còn lọc mất khả năng lọc để cặn lọt qua có thể làm mòn kim phun. Anh em nên theo mốc thay trong sổ hãng, và bài lọc nhiên liệu xe tải nói rõ khi nào cần thay.

Rò rỉ trên đường dẫn nhiên liệu làm tụt bình mà khó thấy

Dầu có thể rò ở đầu nối, ống mềm, cốc lọc, thân thùng hoặc kim phun, nhưng chỗ rò thường khuất trong khoang máy hay dưới gầm nên tài xế chỉ thấy bình tụt nhanh mà không thấy vệt dầu rõ.

Dấu hiệu gợi ý là dầu tụt cả khi xe đỗ, hoặc có vệt dầu ướt, mùi dầu và vết dầu ở chỗ đỗ qua đêm. Tuy vậy mức tụt khi đỗ cũng có thể do dầu bị lấy lúc xe nằm nơi vắng, nên anh em xem thêm khóa nắp bình.

Anh em chỉ quan sát từ ngoài xe khi xe đã đỗ nơi bằng phẳng và tắt máy, vì nhìn sơ bộ chỉ để biết có nên gọi gara hay không. Việc chui gầm thì để gara làm.

Kim phun rò còn có thể cho nhiên liệu lọt xuống đáy máy làm nhớt loãng. Nếu mức nhớt cao hơn lần kiểm trước mà không ai châm thêm, kèm mùi dầu, thì anh em dừng xe, tắt máy và gọi gara như ở mục dừng xe bên dưới. Nhớt loãng có thể làm máy mòn nhanh hơn, vì màng nhớt mỏng đi và bảo vệ kém.

Khi nào phải dừng xe ngay và gọi gara

Phải dừng xe ngay ở chỗ an toàn rồi gọi Gara Minh Nhựt khi có mùi dầu nồng, khói đen đặc, nhớt tăng mức kèm mùi dầu hoặc bánh bốc khói có mùi khét, vì có nguy cơ cháy hoặc hỏng máy. Gara Minh Nhựt có dịch vụ sửa lưu động và kéo xe trong bán kính 20km.

• Mùi dầu nồng: dầu rò ướt quanh đường dẫn nhiên liệu có thể bắt lửa khi gặp ống xả nóng, nên dừng xe, tắt máy và không nổ lại.
• Khói đen đặc: kèm máy yếu rõ hoặc xe không kéo nổi tải cho thấy dầu cháy rất kém, nên dừng chạy để tránh hỏng thêm.
• Nhớt tăng mức: kèm mùi dầu trên que thăm cho thấy nhiên liệu có thể lọt vào nhớt, nên tắt máy và gọi gara vì nhớt loãng làm máy mòn.
• Phanh bó, bánh nóng: bánh bốc khói hoặc mùi khét ở phanh cho thấy phanh có thể bó hoặc quá nhiệt, nên dừng xe và không sờ vào tang trống.

Ngược lại, khi mức hao chỉ nhích lên mà xe vẫn êm, không mùi dầu, không rò rỉ, bánh không nóng và nhớt không tăng mức thì anh em tạm chạy tiếp, đo thêm vài lần đổ đầy rồi đưa xe đi kiểm sớm.

Gara Minh Nhựt kiểm tra hao dầu những gì

Gara Minh Nhựt kiểm tra hao dầu bằng cách hỏi trước về số đo đổ đầy và ghi km của xe, loại hệ nhiên liệu và tải thường chở, vì số đo thật giúp khoanh vùng nhanh hơn đoán theo cảm giác.

Sau đó thợ kiểm lọc gió, lọc nhiên liệu, đường ống và đầu nối có rò, tình trạng tăng áp, rồi khoanh vùng tới kim phun và bơm. Xe common rail thì được đọc mã lỗi bằng máy chẩn đoán, còn đo áp suất ray dầu là bước cần có trước khi kết luận, nên gara chỉ kết luận lỗi nằm ở đâu sau khi chẩn đoán.

Gara kiểm tra trước rồi mới thống nhất hạng mục và giá, và kết quả kiểm cho biết chi tiết nào cần thay, chi tiết nào còn dùng được nên anh em biết rõ chi phí trước khi sửa. Khi kết quả kiểm cho thấy máy đã mòn nặng thì anh em xem thêm dịch vụ đại tu động cơ xe tải của gara.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải đang hao dầu hơn trước thì có chạy tiếp được không?

Chỉ chạy tiếp khi hao nhẹ mà xe vẫn êm, không mùi dầu, không rò, không khói đen đặc, bánh không nóng và nhớt không tăng mức, rồi đo thêm vài lần và đưa xe đi kiểm. Còn khi có mùi dầu nồng, khói đen đặc, nhớt tăng mức hay bánh bốc khói thì dừng xe và gọi gara.

Xe tải hao dầu có phải lúc nào cũng do máy mòn không?

Chưa chắc, vì máy mòn chỉ là một trong nhiều nguyên nhân, còn cách chạy, tải nặng, phanh bó, lọc gió bít hay chỗ rò đường nhiên liệu cũng làm xe tốn dầu. Vì vậy nên đo mức hao thật và loại trừ từng nhóm trước, rồi mới nghĩ tới đại tu khi gara kiểm cho thấy máy mòn nặng.

Xe vừa hao dầu vừa hao nhớt thì có liên quan nhau không?

Thường là hai vấn đề riêng, vì hao dầu diesel là nhiên liệu bị đốt nhiều hoặc rò, còn hao nhớt là nhớt cháy hoặc rò. Hai thứ có thể gặp nhau khi kim phun rò làm nhiên liệu lọt xuống nhớt, lúc đó nhớt tăng mức, nên anh em ghi lại cả hai số đo rồi nhờ gara kiểm.