Bó máy là hiện tượng các chi tiết chuyển động bên trong động cơ dính chặt vào nhau vì thiếu bôi trơn hoặc quá nhiệt, khiến máy không quay được nữa. Xe tải bị bó máy là sự cố nặng với động cơ, vì máy khựng cứng không quay được và chỉ một lần cố đề lại cũng có thể biến ca lẽ ra chỉ cần làm bạc thành ca phải đại tu. Bài này giúp anh em nhận ra dấu hiệu sắp bó máy, hiểu nguyên nhân, biết việc cần làm ngay khi máy bất thường và lúc nào ca hỏng còn sửa được.
Bó máy xe tải là hiện tượng gì
Bó máy là lúc các chi tiết chuyển động trong động cơ, như piston trong nòng xy-lanh hoặc bạc trên cổ trục khuỷu, dính vào nhau khiến máy không quay được nữa. Bình thường giữa các chi tiết này luôn có một màng nhớt mỏng ngăn kim loại chạm kim loại, nên khi nhớt cạn, áp nhớt tụt hoặc máy quá nhiệt thì màng nhớt mỏng đi rồi vỡ.
Lúc đó hai bề mặt cọ thẳng vào nhau, sinh nhiệt, cào xước rồi dính chặt, còn khi máy quá nhiệt thì nhớt loãng đi và piston giãn nở làm khe hở với nòng xy-lanh nhỏ lại nên càng dễ kẹt. Vì hư hỏng nằm ở phần lõi của động cơ, bó máy khác hẳn những lỗi vặt dọc đường và thường buộc phải mở máy ra kiểm.
Dấu hiệu cho thấy xe tải sắp bó máy
Bó máy hiếm khi đến bất ngờ, vì máy thường báo trước bằng các dấu hiệu dưới đây, và nếu nhận ra sớm rồi dừng xe thì có thể tránh được hư hỏng nặng:
- Kim nhiệt lên vạch đỏ: kim sát hoặc vượt vạch và nước làm mát trào ra, vì máy quá nóng nên nhớt loãng, khe hở thu hẹp và dễ kẹt.
- Đèn áp suất nhớt sáng hoặc kim áp nhớt tụt, cho thấy áp nhớt có thể đang thấp và bạc cùng cổ trục có nguy cơ thiếu bôi trơn.
- Máy gõ lạ, rung, hụt công suất: bạc hay piston có thể đang mòn và cọ vào nhau.
- Mùi khét hoặc khói bất thường từ khoang máy, thường là nhớt hay chi tiết đang cháy do quá nhiệt.
- Máy quay nặng rồi khựng hẳn: chi tiết bên trong có thể đã dính nên cố đề thêm chỉ làm hỏng nặng hơn.
Đèn áp nhớt cũng có thể sáng do cảm biến hoặc mạch điện lỗi, nhưng anh em vẫn phải dừng kiểm chứ không nên đoán. Tiếng gõ lạ, rung và hụt công suất cũng có thể đến từ hệ thống khác nên cần thợ nghe và đo, và tiếng gõ đục theo vòng tua còn có thể là hở bạc.
Khi thấy kim nhiệt vượt vạch đỏ, đèn áp nhớt sáng lúc đang chạy hoặc tiếng gõ mạnh kèm mùi khét, anh em nên dừng xe ở chỗ an toàn và tắt máy thay vì chạy tiếp tới điểm nghỉ. Một quãng chạy cố có thể là khoảng cách giữa ca chỉ làm bạc và ca phải hạ máy đại tu, vì bạc và cổ trục cào nhau thêm theo từng vòng quay.
Nguyên nhân khiến xe tải bị bó máy
- Thiếu bôi trơn do nhớt thấp vì rò rỉ hoặc hao, hoặc áp nhớt yếu vì bơm mòn, lọc nghẹt hay nhớt quá hạn thay, nên màng nhớt không đủ.
- Quá nhiệt do két nước bẩn hoặc nghẹt, quạt gió hỏng, van hằng nhiệt kẹt hay thiếu nước làm mát, khiến nhớt loãng đi và máy dễ kẹt.
- Nước lọt vào buồng đốt do gioăng quy lát hỏng hoặc xe lội nước sâu bị hút nước vào đường gió nạp, gây thủy kích khiến máy đứng cứng.
- Dùng nhớt sai cấp hoặc kém chất lượng, vì nhớt không đủ độ bền màng khi máy nóng và chịu tải nặng.
- Chở quá tải kéo dài, khiến máy chịu tải cao liên tục và nhiệt cùng ma sát tích tụ tới lúc màng nhớt không còn chịu nổi.
Thiếu bôi trơn là nhóm nguyên nhân dễ dẫn tới bó máy trong thời gian ngắn, vì máy chạy gần như khô.
Khi quá nhiệt, piston giãn nở làm khe hở với nòng nhỏ lại còn màng nhớt trên bạc mỏng đi rồi vỡ, và khi nước lọt vào buồng đốt thì nước không nén được nên piston đi lên có thể làm cong hoặc gãy tay biên, khiến máy đứng cứng (thủy kích).
Anh em tự kiểm được gì trước khi gọi gara
Những việc dưới đây làm được khi xe đã đỗ ở chỗ bằng phẳng, chèn bánh, tắt máy và để máy nguội hẳn, không cần tháo gì và không phải chui gầm:
- Ghi lại điều đã thấy: đèn nào sáng, kim nhiệt tới đâu và tiếng gõ lúc nào, vì máy nguội thì đồng hồ không còn phản ánh lúc đó.
- Đọc que thăm nhớt: lau sạch, cắm lại rồi rút ra đọc, nhớt gần cạn gợi ý thiếu bôi trơn, còn màu cà phê sữa gợi ý nước lẫn vào.
- Nhìn mực nước làm mát ở bình phụ, và không mở nắp két khi máy còn nóng vì nước có áp suất sẽ phụt ra gây bỏng.
- Nhìn quanh khoang máy và dưới gầm từ bên ngoài xem có vết nhớt hay nước chảy loang không, và không chui vào gầm khi bánh chưa được chèn chắc.
- Để việc xoay thử trục khuỷu cho gara, vì việc này cần dụng cụ và có thể làm hỏng thêm nếu bên trong đã kẹt.
Thông tin ghi lại giúp thợ biết sự cố bắt đầu từ nhớt hay từ nhiệt.
Sau khi dừng xe anh em nên làm gì
Sau khi tấp xe vào chỗ an toàn, bật đèn cảnh báo và tắt máy ngay, anh em nên làm hai việc sau vì chúng giữ nguyên hiện trạng để gara kiểm được chính xác:
- Không cố đề lại: dù chỉ để thử, vì nếu bạc hay piston đã dính thì đề thêm có thể biến ca nhẹ thành ca phải hạ máy.
- Để máy nguội hẳn rồi mới kiểm, không đổ nước lạnh vào máy đang nóng vì chênh lệch nhiệt đột ngột có thể làm nứt block hoặc cong quy lát.
Nếu xe nằm trong bán kính 20km quanh gara thì anh em gọi 0902 915 871 để thợ sửa lưu động tới xem tại chỗ, còn máy đã bó cứng thì cần nhờ xe kéo đưa về gara để mở máy kiểm.
Xe tải bị bó máy còn sửa được không
Còn sửa được hay phải sửa nặng tùy vào mức hư hỏng bên trong, mà mức đó chịu ảnh hưởng nhiều từ việc tắt máy sớm hay muộn và đã cố đề lại nhiều lần chưa. Khi tắt máy kịp lúc và ít đề lại thì cổ trục và nòng có nhiều khả năng còn nguyên hơn.
Tuy vậy ca chỉ cần làm lại bạc hay phải xử lý thêm nòng, piston, xéc-măng hoặc quy lát thì chỉ biết sau khi mở máy đo kiểm.
Còn khi trục khuỷu đã xước sâu, block nứt hoặc tay biên cong gãy thì thường phải hạ máy để phục hồi hoặc thay chi tiết lõi, và có phải đại tu cả máy hay không thì tùy kết quả đo. Vì chưa mở máy thì chưa biết mức hỏng, Gara Minh Nhựt mở máy đo và kiểm cổ trục, nòng, bạc, tay biên trước rồi mới chốt hạng mục và giá, để anh em quyết định sửa nhẹ hay làm lại máy. Nếu phải làm lại máy, anh em có thể xem thêm về đại tu động cơ xe tải để biết một lần làm máy gồm những gì.
Cách phòng ngừa bó máy cho xe tải
- Thay nhớt đúng kỳ và đúng cấp theo khuyến cáo của hãng xe, để màng bôi trơn ổn định khi máy nóng và chịu tải nặng.
- Kiểm nước làm mát, két nước, quạt gió và van hằng nhiệt theo định kỳ, để máy không quá nhiệt khi leo dốc hay kéo tải.
- Thường xuyên để mắt tới kim nhiệt và đèn báo nhớt, và dừng ngay khi bất thường thay vì đợi tới điểm nghỉ.
- Không chở quá tải trọng cho phép thường xuyên, bởi máy chịu tải nặng liên tục có thể sinh nhiều nhiệt hơn mức hệ thống làm mát đáp ứng được.
Anh em có thể xem thêm cách chọn nhớt xe tải theo sổ hãng để thay nhớt đúng cấp cho máy.
Câu hỏi thường gặp
Xe tải bị bó máy có tự nổ lại được không?
Máy đã bó thật thì thường không quay nổi nên không nổ lại được, và anh em cũng không nên cố đề vì đề khi bên trong đã kẹt có thể làm hỏng nặng hơn. Có ca máy quá nhiệt chỉ kẹt tạm rồi đề nổ lại được sau khi nguội, nhưng điều đó chưa có nghĩa là hết hỏng, vì bề mặt piston hay bạc có thể đã bị xước và dễ kẹt lại. Vì vậy anh em vẫn nên tắt máy, để nguội rồi gọi gara kiểm tra.
Chi phí sửa xe tải bị bó máy khoảng bao nhiêu?
Chi phí không có con số cố định vì tùy chi tiết nào hỏng, loại máy và đời xe, nên ca chỉ thay bạc có khối lượng việc khác xa ca phải hạ máy phục hồi trục khuỷu. Anh em báo đời xe và triệu chứng cho gara, và Gara Minh Nhựt kiểm xong sẽ chốt hạng mục và giá trước khi làm để anh em quyết định.
Nếu anh em đang chạy xe tải nhẹ Kia hay Hyundai thì nên đọc thêm lỗi thường gặp trên xe tải nhỏ, vì biết sớm lỗi riêng của dòng máy mình sẽ giúp tránh để hư nhẹ kéo thành hư nặng.
Bó máy khác gì với kẹt số hay gãy tay biên?
Kẹt số là lỗi ở hộp số, ly hợp hoặc cơ cấu điều khiển số chứ không phải ở động cơ, nên tùy kiểu hỏng mà máy thường vẫn nổ và quay được trong khi xe không vào hoặc không ra được số. Gãy tay biên thì thường là hậu quả nặng của bó máy hoặc thủy kích, và khi đó máy thường phải hạ ra sửa nặng.
Xe đang bó máy giữa đường thì kéo về gara có sao không?
Kéo xe về gara là cách nên làm, vì không dùng chính động cơ đang bó để chạy thêm. Tuy vậy tùy cấu hình xe, nếu bánh dẫn động vẫn chạm đất khi kéo thì hộp số và cầu có thể bị quay theo và hư hại. Vì vậy anh em cần chọn xe kéo đúng tải trọng và báo rõ tình trạng để họ nâng bánh dẫn động hoặc ngắt trục truyền động trước khi kéo.
Nghi xe tải bị bó máy hoặc máy đã có dấu hiệu nặng? Đừng cố đề lại, vì đề khi bên trong đã kẹt có thể làm hỏng nặng hơn.
Gara Minh Nhựt chuyên đại tu, sửa chữa máy xe tải, xe container, xe đầu kéo tại 321 Quốc lộ 51, Phước Tân, Biên Hòa, và kiểm tra xe trước rồi mới chốt hạng mục và giá, nên anh em biết rõ phần việc trước khi quyết định sửa.
📞 Gọi ngay 0902 915 871 · Xem dịch vụ đại tu động cơ và hộp số
Bài liên quan:
