Xe tải nhả côn bị giật: nguyên nhân và cách xử lý

Xe tải nhả côn bị giật là hiện tượng xe giật cục, rung hoặc chồm từng nhịp khi anh em nhả chân côn để khởi hành hay đổi số thay vì nhích đi êm. Nguyên nhân có thể nằm ở cách thao tác, ở bộ côn hoặc ở chân máy và chân hộp số, nên cần phân biệt trước khi sửa. Bộ côn nằm giữa bánh đà và hộp số, nên bố côn, bánh đà hay chỉ một cao su đỡ máy hỏng cũng làm lực truyền xuống không đều và xe giật. Bài này giúp các bác tài phân biệt lỗi thao tác với lỗi kỹ thuật, hiểu vì sao nhả côn có thể làm chết máy và biết khi nào phải dừng xe để gọi gara.

Xe tải nhả côn bị giật do thao tác hay do hỏng hóc

Nếu xe chỉ giật khi chở nặng, ga quá thấp hoặc nhả côn quá nhanh mà êm lại khi nhả chậm và bồi ga vừa phải thì nhiều khả năng do thao tác. Còn giật lặp lại ở mọi lần khởi hành dù đã nhả chậm đủ ga thì nên nghi bộ côn hoặc chân máy.

Khởi hành bằng số quá cao so với tải thì đĩa côn phải trượt lâu mới đưa được xe nhích đi, nên xe dễ giật và còn làm nóng bố côn, chứ không phải lúc nào cũng là lỗi của bộ côn. Nếu có thói quen rà côn lâu khi khởi hành thì anh em xem bài về côn xe tải bị trượt để biết hậu quả của việc rà côn.

Những lỗi bộ côn nào làm xe giật khi nhả côn

Bộ côn làm xe giật khi mặt ma sát giữa đĩa côn và bánh đà không bám đều, nên lúc bám lúc trượt từng nhịp và truyền xuống thành những cú giật khi khởi hành.

Các chỗ thường được nghi ngờ trong bộ côn gồm có:

• Bố dính dầu mỡ: dầu rò từ phốt làm bố lúc bám lúc trượt, nên xe giật cục khi nhả côn và có thể có mùi khét.
• Mặt bố, bánh đà chai: mặt bóng hoặc có điểm nóng làm ma sát không đều, nên đĩa côn bám từng nhịp khi nhả.
• Bánh đà, bàn ép vênh: mặt không phẳng làm đĩa côn chạm không đều, nên có thể rung từng nhịp lúc nhả côn.
• Lò xo giảm chấn: gãy hoặc mòn thì không dập được dao động lúc đĩa bắt đầu bám, nên rung truyền xuống cả xe.

Dầu dính vào bố thường đến từ phốt trục cơ hoặc phốt hộp số rò, nên chỉ thay bố mà không xử lý nguồn rò thì xe có thể giật lại sau một thời gian. Bố bị dầu hay bị chai đều làm hệ số ma sát thay đổi theo từng điểm trên mặt, nên lực bám lúc mạnh lúc yếu và cú giật có thể lặp lại từng nhịp khi nhả côn.

Chân máy và chân hộp số hỏng cũng làm xe giật khi nhả côn

Khi nhả côn, lực xoắn truyền xuống đột ngột làm cụm máy và hộp số xoay nhẹ, nên nếu chân máy hoặc chân hộp số nứt, xẹp hay rách thì cụm đó lắc mạnh và anh em thấy xe giật dù bộ côn còn tốt.

Các chỗ thường được nghi ngờ ngoài bộ côn gồm có:

• Chân máy nứt, xẹp: cụm máy xoay quá mức khi lực xoắn tăng đột ngột, nên cabin giật hoặc nghe tiếng bịch lúc khởi hành.
• Chân hộp số hỏng: hộp số lắc theo lực xoắn, nên cần số rung và xe giật khi nhả côn hoặc đổi số.
• Các-đăng rơ: khớp chữ thập hoặc ổ đỡ rơ làm trục giật khi tải đổi đột ngột, nên xe giật và có tiếng cạch dưới gầm.

Nếu xe rung giật cả khi đang chạy và tăng ga chứ không riêng lúc nhả côn thì nguyên nhân có thể khác, và anh em nên xem bài về xe tải rung giật khi tăng ga. Chân máy hay các-đăng nằm dưới gầm nên anh em không tự chui xuống kiểm, mà ghi lại tiếng bịch hoặc cạch rồi nhờ gara soát khi xe đã được nâng và kê chống đúng cách.

Nhả côn bị chết máy thường do đâu

Xe chết máy khi nhả côn thường do nhả quá nhanh hoặc ga quá thấp so với tải, vì khi đĩa côn bám vào bánh đà thì tải kéo vòng tua máy tụt xuống quá thấp và máy tắt. Nếu xe hay chết máy dù thao tác đúng thì cần nghĩ tới lỗi kỹ thuật.

Các nguyên nhân thường gặp khi nhả côn bị chết máy gồm có:

• Quên nhả phanh tay: phanh đỗ hoặc phanh chân còn giữ bánh nên máy bị cản đột ngột và tắt khi đĩa côn bám.
• Ga thấp, nhả nhanh: máy thiếu vòng tua để kéo tải nên sụt tua và tắt, nhất là khi chở nặng hoặc lên dốc.
• Khởi hành số cao: tải lớn so với số gài nên máy khó kéo nổi, và đĩa côn trượt hoặc xe chết máy.
• Côn không cắt hết: đã đạp hết côn mà bộ côn vẫn kéo hộp số nên lúc vào số hoặc dừng xe dễ bị chết máy.
• Máy yếu, thiếu nhiên liệu: vòng tua thấp mà bị tải đột ngột thì máy dễ hụt và tắt, nên cần gara kiểm động cơ trước khi kết luận.

Khi chết máy đi kèm cảm giác vào số khó hoặc xe chực nhích lúc dừng đèn đỏ thì nhiều khả năng côn không cắt hết, nên anh em xem thêm bài về xe tải bị bó côn để phân biệt với lỗi nhả côn.

Anh em tự kiểm được gì khi xe giật lúc nhả côn

Các bác tài tự kiểm được bằng cách nhìn dầu rò, nghe tiếng bịch hay cạch lúc nhả côn và ghi lại lúc xe giật, mà không cần tháo gì hay chui gầm. Chèn bánh chưa đủ để bảo đảm xe không dịch chuyển hoặc sập xuống nên anh em không chui gầm, và chỉ làm ở bãi rộng bằng phẳng, không có người hay vật cản quanh xe.

1. Nhìn nền chỗ xe vừa đỗ xem có vệt dầu gần chuông côn không, vì dầu rò vào bố côn là nguyên nhân hay gặp khiến xe giật.
2. Để ý tiếng bịch hay cạch ngay lúc nhả côn khởi hành, vì tiếng này gợi chân máy, chân hộp số hoặc các-đăng hơn là bố côn.
3. Ghi lại xe giật lúc máy nguội hay nóng, ở số mấy và có chở nặng không, vì thông tin này giúp thợ khoanh vùng trước khi mở.
4. Nếu chưa có giật mạnh, mùi khét hay tiếng va đập thì thử khởi hành một lần khi ít tải, nhả côn chậm và bồi ga đủ.

Anh em đừng chạy thử đường đông và đừng cố khởi hành lại liên tục khi xe đã giật mạnh hoặc có mùi khét, vì mỗi lần trượt như vậy đều làm nóng bố côn và bánh đà thêm. Nếu thử xong xe êm lại thì nhiều khả năng giật do thao tác, nhưng điều này chưa loại được lỗi chỉ lộ khi chở nặng.

Khi nào phải dừng xe và gọi gara

Các bác tài nên dừng xe ngay ở chỗ an toàn rồi gọi gara thay vì tự lái về. Dấu hiệu cần dừng gồm xe giật mạnh kèm mùi khét, chồm hoặc nhích dù đã đạp côn, tiếng bịch mạnh dưới gầm và hay chết máy giữa đường, như các mục dưới đây:

• Giật mạnh, mùi khét: bố côn có thể đang trượt và quá nhiệt, nên chạy tiếp dễ làm rạn hoặc chai bánh đà.
• Xe chồm khi nhả côn: bố có thể bám đột ngột nên xe lao tới, rất nguy hiểm lúc khởi hành giữa đường đông.
• Đạp côn vẫn nhích: dù đã đạp hết côn xe vẫn chực nhích vì côn có thể không cắt hết, dễ lao tới khi vào số hay dừng đèn đỏ.
• Tiếng bịch mạnh: chân máy, chân hộp số hoặc các-đăng có thể đã hỏng nặng, nên cụm truyền lực có thể lệch khi tải thay đổi.
• Hay chết máy: xe có thể chết máy đúng lúc qua giao lộ hoặc lên dốc, nên không nên tiếp tục chạy.

Nếu xe chỉ giật nhẹ, vẫn vào số êm, không có mùi khét và không có dấu hiệu nặng nào ở trên thì anh em chỉ nên đi chậm đoạn ngắn tới chỗ an toàn hoặc gara gần nhất, tránh tải nặng và dốc. Giật nhẹ chưa bảo đảm chân máy, các-đăng và bộ côn còn chịu được, và giật do hỏng hóc ít khi tự hết nên đừng để kéo dài. Nếu chưa chắc hoặc xe không chạy tiếp được thì Gara Minh Nhựt hỗ trợ bằng dịch vụ sửa xe tải lưu động, nhận gọi 24 giờ mỗi ngày, hoặc kéo xe trong bán kính 20km.

Gara kiểm tra và sửa xe giật khi nhả côn những gì

Thợ khoanh vùng trước khi mở bằng cách hỏi lúc nào xe giật, nhìn dầu rò quanh chuông côn và soát chân máy, chân hộp số, các-đăng, vì kiểm bên ngoài ít tốn công hơn hạ hộp số.

Nếu nghi bộ côn thì gara hạ hộp số để kiểm bố côn, bánh đà, bàn ép và lò xo giảm chấn đĩa côn. Với bánh đà, mặt chai nhẹ thường có thể được gia công lại nếu hãng cho phép, còn rạn nứt hoặc mòn quá giới hạn thì phải thay, nên gara kiểm mặt bánh đà rồi mới chốt hướng xử lý.

Khi phải thay bộ côn thì thường nên thay đồng bộ đĩa côn, bàn ép và bi tê trong cùng một lần hạ hộp số, vì các chi tiết này làm việc cùng nhau nên hay mòn gần như nhau. Anh em cũng nên xử lý luôn nguồn rò dầu để bố mới không bị dính dầu. Việc thay bộ côn thuộc dịch vụ đại tu động cơ và hộp số của Gara Minh Nhựt, còn tiếng kêu đi kèm có thể xem thêm trong bài côn xe tải bị kêu.

Hạng mục và giá được chốt sau khi kiểm, nên anh em biết rõ phần nào phải thay và phần nào còn dùng được, và chỉ cần gọi 0902 915 871 để mô tả lúc xe giật cùng đời xe. Anh em cũng có thể xem bài bao lâu thay côn xe tải để biết khi nào bộ côn tới hạn.

Câu hỏi thường gặp

Xe tải nhả côn bị giật có phải do bố côn mòn không?

Có thể, nhưng chưa chắc, vì bố mòn thường làm côn trượt, còn xe giật có thể do bố dính dầu, mặt bánh đà chai, lò xo giảm chấn hỏng hoặc chân máy. Anh em nên ghi lại lúc xe giật và để gara kiểm trước khi thay, kẻo thay bộ côn rồi mà xe vẫn giật.

Nhả côn bị chết máy có phải côn hỏng không?

Chưa chắc, vì chết máy khi nhả côn thường do ga thấp, nhả quá nhanh, quên nhả phanh tay hoặc khởi hành bằng số quá cao. Nếu đã thao tác đúng mà xe vẫn hay chết máy hoặc vào số khó thì anh em nên nhờ gara kiểm côn và máy.

Xe không tải thì êm còn chở nặng lúc khởi hành thì giật có sao không?

Có thể do thao tác, vì tải nặng cần ga cao hơn và số thấp hơn mới êm, nhưng cũng có thể bố côn hoặc bánh đà đã chai nên chỉ lộ ra khi chịu tải. Nếu đã nhả chậm, bồi ga đủ mà vẫn giật thì anh em nên cho gara kiểm sớm.